Een nieuw huisdier
De belangrijkste tip voor een tam huisdier is eigenlijk wel: haal je nieuwe vriendje(s) bij een goede fokker of opvang! Daar zal je rat de beste start krijgen en daardoor veel sneller aan zijn nieuwe omgeving wennen.
Ook zal een goede fokker(rattery) of opvang kijken naar welk karakter bij jou zal passen. Ga dus liever niet naar de eerste de beste dierenwinkel of een grootschalige (brood)fokker. De diertjes daar hebben helaas niet de beste start gehad en verhuizen vaak ook te jong. Dit kan onder andere voor gedragsproblemen zorgen. Zeker voor nieuwe, onervaren baasjes is dat niet fijn.
Haal je nieuwe rat(ten) ook liever niet van marktplaats. Veel advertenties zijn vooral mooipraat, waar vaak niet veel van waar is. Goede ratteries en opvangen willen graag weten hoe het gaat met de dieren dij bij hen vandaan komen, om de gezondheid en gedrag in de gaten te kunnen houden ivm bijvoorbeeld genetische aanleg in de lijnen. Zij plaatsen dan ook geen dieren uit via marktplaats.
GROEPSDIEREN
Ratten zijn echte groepsdieren. Die houd je dus met minimaal 2 of meer. Dit is ook belangrijk voor hoe ze zich naar jou gedragen. Groepsdieren die alleen worden gehouden kunnen (ernstige) gedragsproblemen ontwikkelen. Een soortgenootje geeft voor hen zelfvertrouwen en veiligheid!
Uit onderzoek is zelfs gebleken dat ratten die met 2 gehouden worden, nog steeds behoorlijk veel stress ondervinden, omdat ze geen echte groep vormen. Pas vanaf 3 a 4 ratjes, begint er echt een groepsdynamiek te vormen en voelen ratjes zich een stuk prettiger.
Bedenk nou zelf: jij zit ook niet graag heel je leven met maar 1 persoon opgescheept, toch? Je kiest graag zelf je vrienden en hebt verschillende mensen in je leven waar je andere dingen mee beleeft. Dat is bij ratten dus eigenlijk net zo.
Een ander voordeel van een klein groepje ten opzichte van 2, is dat, mocht er een rat plotseling komen te overlijden, hebben de ratten elkaar nog om zich aan op te trekken, een rat die plots alleen komt te zitten is vele malen stressvoller voor de rat, en moet je direct opzoek naar een nieuw maatje voor hem/haar.
De meeste mensen beginnen met 2 of 3 ratjes, na een paar maanden tot een jaar kun je daar dan eventueel weer 2 nieuwe ratjes bij introduceren. Zo krijg je een mooi dynamisch groepje met wat verloop in leeftijden, maar wel dat alle ratten een leeftijdsgenootje hebben. Dit is ook erg belangrijk voor hun mentale welzijn.
Dus: Minder stress = blijere ratten.
Blije ratten zijn relaxt, nieuwsgierig en vertrouwen je snel(ler)!
WENNEN
Nu je je nieuwe diertje(s) hebt, wil je natuurlijk niks liever dan hem gelijk helemaal plat knuffelen! Maar fijner is voor je beestje om eerst even te wennen aan zijn/haar nieuwe thuis. Laat ze de eerste dag dus lekker met rust.
Zorg voor een veilig, ruim genoeg verblijf waar je ratten zich thuis zullen voelen. Veel verstopvplekjes zorgen ervoor dat ze zich snel veilig voelen en sneller nieuwsgierig zullen worden naar hun omgeving. In de blog: "Tutorial een Verblijf Inrichten" staan heel veel tips over hoe je je ratten zo fijn mogelijk laat voelen in hun nieuwe thuis.
KNUFFELEN
Zijn je nieuwe ratten een beetje gewend aan hun nieuwe thuis, dan kun je ze lekker bij je nemen. Komen je ratten van een goede rattery of opvang waar ze gewend zijn om gehanteerd te worden? Dan kun je je ratten gewoon oppakken en bij je nemen in een knuffelzak of -tas.
Een ochtendjas of wijde trui is ook heel fijn voor ze om in weg te kruipen. Door je ratjes in een knuffelzak bij je te nemen, hebben ze een veilig plekje dicht bij jou. Ze zullen daardoor ook niet zomaar opeens proberen weg te springen. Door de knuffelzak leren ze dat jij een veilig en fijn plekje bent om te zijn!
GEDULD
Is je diertje niet gewend aan menselijk contact? Dan heb je vaak een hoop geduld nodig! Voor ratten kan het ook heel erg helpen hem te koppelen met al tamme soortgenootjes. Zo leert hij van zijn zelfverzekerde soortgenoten, dat mensen helemaal niet zo eng, maar leuk zijn!
Verder moet je echt het vertrouwen van je ratje gaan winnen. Dit doe je door bijvoorbeeld veel naast het verblijf te zitten en tegen ze te praten. Zo leert je rat je stem en aanwezigheid herkennen. Leg je hand in het verblijf en laat ze naar jou toe komen in plaats van andersom. Ga vooral niet achter ze aan "jagen" met je hand, daar worden ze alleen maar banger van.
SNACKS
Leg eventueel iets lekkers in je hand, zodat je huisdier naar jou toe wordt gelokt. Het slimste is om hiervoor een vloeibare snack te gebruiken: Een koekje of pitje grissen ze vaak zo snel uit je handen en gaan het dan ergens anders opsmikkelen. Vloeibare snacks, zoals maltpasta, kattenpudding etc moeten ze bij jou van je vinger of lepeltje aflikken. Zo zijn ze dicht bij jou, terwijl ze beloond worden.
OPTILLEN
Vertrouwt je ratje je een beetje? Dan kun je hem even bij je pakken. Vindt hij pakken nog steeds eng? Pak hem dan een beetje op, til hem een heel klein stukje op en zet hem gelijk weer neer. Beloon gelijk met wat lekkers. Doe dit elke dag een paar keer, tot je je diertje het niet meer eng vindt.
KNUFFELZAK
Of laat je ratje zelf in een knuffelzak lopen. Houd je rat maar kort bij je in de knuffelzak, tot hij ontspant of max 5 minuutjes de eerste keer. Zet hem daarna weer terug in zijn verblijf en beloon hem met wat lekkers. Bouw de tijd dat je ratje bij je zit steeds een beetje op. Op den duur zal je rat zich steeds meer op zijn gemak gaan voelen.
KARAKTER
Het ligt echt aan het karakter en achtergrond van je ratten hoe snel ze je zullen vertrouwen. Dit kan echt wel weken, soms maanden tijd in beslag nemen! Sommige ratten zijn gewoonweg niet van zo de mensen, en gaan het liefst alleen met hun kooigenoten om. Dit kun je dan het beste gewoon accepteren.
Laat ze lekker rat zijn en zorg dat ze lekker veel uitdaging uit hun verblijf en vriendjes halen. Kijken naar blije ratten is ook heel erg leuk, bijna net zo leuk als met ze knuffelen.
HIJ BIJT!
Tamme ratten bijten eigenlijk bijna nooit. De meest voorkomende rede waarom een rat toch kan bijten zijn: pijn, onzekerheid/angst, (hormonale) agressie of een combinatie hiervan. Het is heel belangrijk om te achterhalen waarom je rat (plots) bijt, omdat je er op verschillende manieren mee moet omgaan.
BIJTEN OF HAPPEN
Belangrijk is onderscheidt in bijten: bijt hij echt (tot bloedens toe) of is het meer happen? Jonge dieren kunnen zachtjes happen om dingen te onderzoeken. Denk maar aan een baby of peuter; die stopt ook alles in zijn mond om te ontdekken wat iets is. Jonge dieren doen dit ook. Dit is niets om je zorgen over te maken en zal vanzelf over gaan. Trek je hand niet weg als een ratje hapt, maar houd hem op dezelfde plek en zeg eventueel met een hoge stem “auw”. Hoge geluiden zijn waarschuwingsgeluiden voor dieren. Je ratje zal snappen dat dit niet de bedoeling is en het snel afleren.
OEPS!
Ook is het belangrijk om na te gaan of het een eenmalig foutje was, of terugkerend gedrag. Iedereen, ook een rat, kan wel eens een slechte dag hebben. Heb je misschien een ratje plots gepakt, in zijn (diepe) slaap? Dan kan het heel goed dat hij uit een schrikreactie een knauw heeft gegeven.
Ook ratjes met rode ogen kunnen soms wat sneller happen omdat hun zicht heel erg slecht is. Zulke ratjes moet je gewoon wat voorzichtiger benaderen, dan komt het helemaal goed.
ANGSTBIJTER
Is je rat erg angstig of onzeker, dan kan hij echt doorbijten als je hem probeert te aaien of oppakken. Dit diertje zal echt heel erg veel geduld en positieve ervaringen nodig hebben wil je zijn vertrouwen gaan winnen.
Begin met naast de kooi zitten en tegen je ratten te praten. Lees bijvoorbeeld voor uit een boek, zo leren ze je stem kennen en wordt je vertrouwd. Leg lekkers neer vlak bij waar jij zit. Probeer hem niet te aaien of oppakken, laat hem zelf bepalen hoe ver hij bij jou in de buurt wilt zijn.
In plaats van stukjes lekkers kun je beter een papje, maltpasta of yoghurt neerzetten in een schaaltje. Dit kan een rat niet snel mee nemen naar een holletje ver weg, maar moet hij oplikken met jou in de buurt. Zo zal hij langzaam aan merken dat jij toch niet zo heel eng bent.
Een stapje verder is lekkers laten aflikken van een lepeltje dat jij vast houdt. Bijten in een metalen lepeltje vind je rat niet fijn. Het lekker er af likken daar in tegen is wel leuk! Likken is positief gedrag. Zo leert hij jou nog meer te vertrouwen.
Weer een stapje verder is het lekkers van jouw vinger af laten likken. Nu vertrouwt hij je echt steeds meer en kun je verder gaan met tam maken met een knuffelzak, zoals hierboven al is beschreven.
Let wel: ieder dier is anders! Het kan best zijn dat je van een heel angstig dier nooit 100% het vertrouwen zult winnen. Doe alles op zijn tempo, laat je beestje bepalen hoe ver hij durft te gaan. Soortgenootjes die wel tam en zelfverzekerd zijn kunnen heel erg goed helpen om je beestje over zijn angst te helpen.
PIJNBIJTER
Is je diertje altijd vriendelijk geweest, maar gaat nu opeens bijten? Dan kan het goed zijn dat er iets niet in orde is met je rat. Ratten laten vaak heel slecht merken dat ze zich niet lekker voelen of dat ze ergens pijn hebben. Plotselinge gedragsveranderingen zijn daarom altijd een rede om je beestje goed na te laten kijken door een ratkundige dierenarts!
Niet elke dierenarts weet evenveel over elke diersoort. Sommige zijn meer gespecialiseerd in katten en honden, anderen meer in kleine knaagdieren of konijnen, weer anderen in vogels.. Zoek dus een goede dierenarts uit die veel over ratten weet, zo ben je verzekerd van goede passende zorg!
DOOR-DE-TRALIEBIJTER
Sommige ratten bijten alleen door de tralies heen. Als je het deurtje van de kooi open hebt of ze zitten bij je is er niks aan de hand, maar zodra een vinger door de tralies steekt... HAP! Een door-de-traliebijter is overigens niet te verwarren met een traliebijter: die bijten alleen de tralies zelf, vaak uit verveling of voor aandacht.
Dit gedrag zie je wel relatief veel bij ratten. Ratten zien eigenlijk heel erg slecht, en doen alles op geur. Plotseling een soort soepstengel die door je tralies naar binnen wordt gestoken, is dan wel erg aanlokkelijk om in te bijten.
De oplossing voor dit gedrag:
Gewoon geen vingers door de tralies steken en voer ook geen snacks door de tralies, dan is er ook niks aan de hand.
Vertel dit je bezoek en leer het kinderen; dan gebeuren er geen ongelukjes. Want ook de rat zelf schrikt vaak van zijn eigen gedrag, wanneer hij merkt waar hij daadwerkelijk in gebeten heeft. Voorkom dus stress voor jezelf en je ratten, blijf weg van de tralies met je vingers als je een door-de-traliebijter hebt.
AGRESSIEBIJTER
Het kan natuurlijk ook voorkomen dat je beestje echt territoriaal is. Als je je hand in de kooi stopt en hij komt echt naar je toe om je te bijten duidt dat vaak op (hormonale) agressie.
Vaak zijn ze ook naar kooigenoten toe agressief of dominant. Je ziet ze soms als een bolle egel door de kooi achter hun soortgenoten aan gaan. Vacht rechtopstaand, een bolle rug, zijwaards dreigend op jou of een andere rat lopend.. Soms van de spanning kwispelt de staart ook snel heen en weer. Als je gedrag dit ziet, kun je haast zeker zijn dat de rat je zal bijten als je in de buurt komt.
Zo’n rat help je het meeste door deze eerst te laten castreren. (Zowel voor mannen als voor vrouwen geldt dit). Pas wanneer de hormoonspiegel gedaald is kun je echt goed met ze aan het werk om het vertrouwen te gaan winnen. Zolang de hormonen door het lijfje gieren is het eigenlijk onbegonnen werk. De rat heeft zelf ook echt last van die hormonale opvliegers en kan redelijk onvoorspelbaar zijn.
Bij relatief veel ratten zie je dit gedrag vooral beginnen rond de puberteit, meestal ergens tussen de 4 en 9 maanden. Een paar weken (4 tot 6) na castratie zul je zien dat het gedrag al veel milder is en kun je je vertrouwensband met elkaar (opnieuw) opbouwen.
COMBINATIE
Vaak is het bijtgedrag niet zo makkelijk onder 1 kopje te verklaren, maar speelt een combinatie van factoren mee: Zo kun je bijvoorbeeld een onzekere, hormonale rat hebben. Die zul je dus zowel moeten laten castreren, als heel langzaam de vertrouwensband op zien te bouwen zoals je bij een onzeker ratje doet.
Probeer dus het gedrag de observeren en analyseren wat de meest logische aanpak voor jouw ratje zal zijn.
Heel veel succes (en geduld) gewenst!
