Beestenspullen

Tamme ratjes zijn aan de ene kant hele sterke, robuuste beestjes, maar aan de andere kant ook heel gevoelig voor heel veel medische aandoeningen. Heb je ratjes als huisdier? Dan is het heel verstandig een speciaal spaarpotje aan te leggen voor toekomstige dierenartskosten!

Twijfel je aan de gezondheid van je huisdier? Ga naar een kundige dierenarts!


Prooidieren

Ratten zijn prooidieren. En een prooidier dat duidelijk ziek is, is een uitgewezen doelwit voor jachtdieren. Dit is dan ook de rede dat het heel erg lastig op te merken is dat je ratje ziek is of pijn heeft. Wanneer je heel duidelijk aan je rat kunt zien dat hij ziek is, ben je eigenlijk al te laat.

Let daarom heel goed op subtiele dingetjes in de gezichtsuitdrukking, of (kleine) veranderingen in gedrag, zodat je in een vroeg stadium al kunt zien of er iets niet lekker zit bij je ratje. Heb je het idee dat er iets niet helemaal klopt bij je ratje? Laat hem door een goede dierenarts checken! Grote kans dat er daadwerkelijk iets aan de hand is. Beter te vaak, dan te weinig naar de dokter! 

 Zie het plaatje hieronder: samengeknepen oogjes, neusbrug strekken en wangen strak en plat, de oren  worden puntiger van vorm en staan wijder uit elkaar, snorharen langs het gezicht naar achteren getrokken, kin naar binnen getrokken. Allemaal tekenen waaraan je kunt zien dat je ratje pijn heeft of ziek is.

The rat grimace scale van researchgate

 Verder kunnen ze ook met een bolle rug bol zitten en een doffe opstaande vacht hebben. Dit zie je vaak in een later stadium als ze al zieker zijn.  Bij rex, fuzz en naaktratjes is dit lastiger te herkennen, omdat hun vachtje altijd al warrig of zelfs volledig afwezig is. Bij hen moet je dus extra alert zijn op houding, uitdrukking en gedragsverandering! Een ratje dat echt lusteloos is, of zelfs niet meer wil eten of drinken is echt doodziek. Dit valt onder een spoedgeval en heeft zo snel mogelijk een goede, ratkundige dierenarts nodig! 

ziek ratje
Ratje dat zich heel duidelijk niet lekker voelt.


Naar de dierenarts

Als je ratje ziek is, is het natuurlijk belangrijk dat deze de juiste zorg krijgt. Naar de dierenarts dus! Nu zijn helaas niet alle dierenartsen even goed met elke diersoort. Sommige dierenartsen richten hun kennis vooral op honden en katten, of juist reptielen, vogels.. en ook ratjes! Zorg daarom dat, wanneer je ratjes als huisdier hebt, je een ratkundige dierenarts hebt waar je terecht kunt. 

Wanneer je naar de dierenarts gaat met een ziek ratje, kun je deze het beste vervoeren in een veilige vervoersbox. Leg er bijvoorbeeld een lekker zacht fleecematje of knuffelzak in, zodat je rat weg kan kruipen als hij daar behoefte aan heeft. Het kan prettig voor je ratje zijn als er een rattenvriendje mee gaat. Ratten hebben echt steun aan elkaar en een vriendje mee verlicht de stress. 

Is het erg koud buiten? Waait of regent het? Zorg dan dat je vervoersbak goed beschermt is tegen het weer. Je kunt hem in een speciale reismand-cover meenemen of bijvoorbeeld in een grote boodschappentas. Soms is het nodig om je ratje extra warm te houden. Bijvoorbeeld wanneer deze een ondertemperatuur heeft of na operatie. Het is dan verstandig om een lekkere warme snugglesafe in of onder het vervoersbakje te leggen. Deze blijft heel lang een constante warmte afgeven en houd je ratje op temperatuur!

behandeltafel
Ratje bij de dierenarts op de behandeltafel.

HELP! Mijn rat heeft een bloedneus!

Heeft je ratje plotseling een “bloedneus” of zelfs “bloed” bij de oogjes?! Geen paniek! Ratten hebben een rood kleurstofje in hun traanvocht. Dit stofje heet Porfyrine. Aangezien de ogen in verbinding staan met de neus, door middel van traanbuisjes, komt dit rode stofje ook terecht in de neusholte met als gevolg: rood rattensnot!porfyrine neusje 

Het is dus geen bloed, maar het geeft wel aan dat je ratje niet helemaal goed in zijn velletje zit. Denk maar aan mensen met een flinke verkoudheid of griep; die krijgen ook traanogen en een snotneus. Met ratten is dat dus net zo, alleen is het bij hen dus rood. 

Porfyrine geeft dus aan dat er iets aan de hand is; een verlaagde weerstand, pijn of ziekte. Een rede dus om weer fijn een tripje naar de dierenarts te maken…

Naakt- en fuzzratjes hebben extra vaak last van porfyrine rondom de oogjes. Vaak zie je ze ook knijpen met hun oogjes. Dit is een teken om snel een afspraak bij de dierenarts te maken! Doordat deze ratjes sterk gekrulde of zelfs bijna geen  wimpers hebben, worden hun oogjes niet goed beschermd tegen vuil van buitenaf. Dit vuil kan zich onder de oogleden gaan ophopen en voor flinke irritaties zorgen.  De viezigheid zal onder narcose door de dierenarts verwijderd moeten worden. 

fuzz oogje
Fuzz met pofyrine en samengeknepen oogje

JEUK!

MIJT

Een van de meest voorkomende problemen bij ratten is mijt. Het kan gebeuren dat in je groep ratten er slechts 1 het heeft, toch is het verstandig al je ratjes te (laten) behandelen; vaak dragen gezonde ratten mijt bij zich ( “latent aanwezig”) maar hebben ratjes met een slechte(re) weerstand er alleen last van.  

Mijt herken je aan kleine korstjes of bolletjes op de oren (zogenaamde “bloemkooloren”), neus en staart. Maar het kan ook op de kin, nek en rug voorkomen. Soms wordt het verward met gevechtswondjes, maar vaak blijkt het dan toch een mijt infectie te zijn! Mijt jeukt heel erg. Zie je dus je ratten erg krabben?  Dan kan het geen kwaad ze een keertje preventief te behandelen. 

Onbehandeld kan mijt permanente gevolgen hebben: de mijt vreet dan letterlijk de oortjes en neusjes op. Wees dus optijd er bij! 

schade door mijt
Permanente schade aan oortjes door mijt

BEHANDELING
Mijt is gelukkig heel gemakkelijk te behandelen. Voor jonge rittens of verzwakte dieren gebruik je liefst alleen Stronghold (roze). Dit product is enkel verkrijgbaar bij de dierenarts. Het is veilig voor hele jonge dieren en werkt het snelste en meest effectief.  Bij Stronghold moet je na 14 dagen de behandeling herhalen.

Voor gezonde, volwassen dieren kun je ook anti-parasiet van Beaphar gebruiken. Dit is officieel voor vogels, maar kan ook heel goed voor ratjes gebruikt worden. De dosering is 1 druppel in de nek per 200 gram rat. Bij gebruik van Beaphar Parasita moet je de behandeling na 7 en 14 dagen herhalen.

Daarnaast is het zaak om je verblijf goed schoon te maken! Alle hangmatjes moeten op >60C* gewassen worden. Houten spulletjes het liefst 48 uur in de vriezer. 

Na 7 en 14 dagen dien je dit hele behandelplan te herhalen; de eitjes worden niet gedood tijdens de eerste behandeling en kunnen na die tijd alsnog uitkomen. Herhaling is dus heel belangrijk, anders kun je weer van voren af aan beginnen!

wondjes door mijt
Wondjes door mijtinfectie.

DOSERING STRONGHOLD:
Zuig de volledige inhoud van een pipetje Stronghold op met een 1cc spuitje (verkrijgbaar bij de dierenarts). Voor een klein groepje ratten kun je een pipetje Stronghold roze (kitten/puppy) gebruiken, voor een grote groep is Stronghold blauw (KAT!) voordeliger. Afhankelijk van het gewicht van je ratje druppel je de volgende hoeveelheid op de huid in de nek:

650-800 gram: 0,20 ml 
500-650 gram: 0,15 ml
350-500 gram: 0,10 ml
200-350 gram: 0,05 ml
100-200 gram: 0,025 ml

BLOEDLUIS/BLOEDMIJT
Bloedmijt (of bloedluis, zelfde beestje) komt veel bij kippen en duiven voor, maar helaas ook soms bij ratjes! Bloedluis is een stuk hardnekkiger en gevaarlijker dan mijt. Onbehandeld kan dit zelfs tot zeer ernstige bloedarmoede leiden. Bloedluis jeukt erg. Daarbij kun zijn ze zo groot dat je ze met het blote oog kunt zien als hele kleine rode beestjes. 

BEHANDELING
De behandeling van bloedluis is nagenoeg hetzelfde als die voor mijt, met een beetje extra. Echter kun je het beste Stronghold gebruiken voor al je ratten. Dit werkt veel effectiever. 

Naast je kooi, hangmatjes en huisjes wassen of invriezen is het nu ook heel belangrijk de rest van de omgeving mee te nemen! Bloedluis is veel hardnekkiger dan mijt.  Je kunt bijvoorbeeld een omgevingsspray gebruiken voor de plekken waar ze loslopen. Ook andere huisdieren die eventueel aanwezig zijn dien je te behandelen.

Alle bodembedekking die je weggooit, moet ook gelijk uit huis; ze blijven zich ook in prullenbakken en containers voortplanten en kunnen een ware invasie worden. 

Herhaal de behandeling, net als bij mijt, na 7 en 14 dagen en nog eens na een maand. 

Naast chemische middelen kun je ook een natuurlijk middel inzetten tegen bloedluis: Roofmijt! Roofmijten zijn ongevaarlijk voor je huisdieren. Ze voeden zich met (schadelijke) parasieten zoals bloedluis! Zodra er geen voedsel (lees bloedluis) meer te vinden is, zullen de roofmijten vanzelf verdwijnen. 

bloedluizen
Bloedluizen

Behalve parasieten kan je ratje ook  jeuk hebben door vele andere dingen, zoals een schimmelinfectie of bacteriële infectie. Gaat de jeuk niet over na behandeling tegen parasieten? Of krijgt je ratje grote  kale plekken of zelfs wonden? Laat het onderzoeken door een ratkundige dierenarts. Soms zijn afkrabsels of een kweek nodig om er achter te komen wat er mis is.

barberen voorpoot
Kaal voorpootje door barberen

BARBEREN
Barberen is eigenlijk geen medische aandoening, maar meer een psychologische aandoening. Bij barberen heeft de rat niet echt jeuk, maar poetst  hij 1 of meerdere bepaalde plekjes zo overmatig, dat er kale plekken ontstaan. Typisch bij barberen is dus dat het kale stuk heel strak afgelijnd is, de  huid zelf is rustig. Er zijn dus geen irritaties of roodheid.  

Een ratje die zichzelf barbeert, doet dat meestal aan zijn pootjes. Maar een ratje kan ook een kooigenootje barberen. Dit resulteert in een strak omlijnt, beetje vierkant stuk vacht wat min of meer is kaal geknaagd.

Barberen is in principe niet gevaarlijk of schadelijk. Wel is het belangrijk om te achterhalen waardoor je ratje is gaan barberen. Vaak ontstaat dit door stress: het verlies van een vriendje, verveling, onrust in de groep, soms kan het zijn dat hij ergens pijn heeft en dat afreageerd door te barberen. Maar het kan ook zijn dat je er nooit achter komt waardoor het gedrag is ontstaan. Kijk dus of je je ratje ergens mee kan helpen om de stress te verlichten of zelf helemaal weg te nemen. Het gedrag zal dan meestal weer verdwijnen.

Het kan ook zijn dat het gedrag al zo ingebakken zit, dat het een soort dwangneurose blijft.  Nogmaals, het is gelukkig niet schadelijk verder. Dus heb je er alles aan gedaan om je ratje zo relaxt mogelijk te krijgen, dan “hoort” het gewoon bij hem.. Of hij wilde graag kapper worden! 😉



Kale achterpootjes door barberen

Luchtweg problemen

Tamme ratjes staan bekend om hun gevoelige luchtwegen. Het is voor hen daarom extra belangrijk  te huisvesten in een goed geventileerd verblijf en om een stofvrije bodembedekking te gebruiken.

Een hoge luchtvochtigheid (minimaal 30%, liever hoger, max 70%) is ook belangrijk om luchtwegproblemen te voorkomen. Vooral in nieuwbouwhuizen is de lucht vaak vrij droog. Door een speciale luchtbevochtiger te gebruiken of bijvoorbeeld bakjes water aan de verwarming te hangen, kun je deze verhogen.  Een bioactief verblijf helpt ook heel erg voor een ideale luchtvochtigheid in het rattenverblijf!

LUCHTWEGINFECTIE HERKENNEN
Een gezonde rat zie en hoor je in principe niet ademhalen. Hoor je een soort caviageluidjes, piepjes of reuteltjes bij je ratje tijdens de ademhaling? Dan is het tijd voor de dierenarts! De geluidjes hoeven niet continu te zijn om alarmbellen te kunnen doen afgaan. Dit soort geluidjes kunnen duiden op een infectie van bijvoorbeeld de voorste luchtwegen, of op een longontsteking!

Bij een longontsteking is het natuurlijk van belang dat er zo snel mogelijk een goede behandeling wordt opgesteld om erger of chronische klachten te voorkomen. Bij een “normale” longontsteking wordt meestal een antibioticakuur (doxycycline) en een ontstekingsremmer (NSAID zoals meloxicam) voorgeschreven. Het is belangrijk de antibioticakuur helemaal af te maken en het liefst na de kuur nog terug te gaan voor een check-up. Zo weet je zeker dat de infectie helemaal weg is. Stop je namelijk te vroeg met antibiotica, kan de infectie net zo hard weer terug komen. En erger nog, een resistentie opbouwen tegen de antibiotica!

Longabcessen; bijna geen lucht in de longen te zien

LONGABCES
Een ander veel voorkomend probleem is niet een “gewone” longontsteking, maar abcesvorming in de longen. Dit is een hele nare aandoening. Doormiddel van een röntgenfoto kan dit worden vastgesteld. Ratten met longabcessen hebben andere antibiotica nodig dan ratjes met een  “gewone” longontsteking. De gangbare antibiotica kan namelijk niet doordringen tot de abcessen, waardoor de infectie niet afdoende bestreden kan worden. Bij longabcessen wordt vaak een  combinatie van Synulox en Flagyl voorgeschreven.  Ook hier is het weer heel erg belangrijk dat de kuren helemaal afgemaakt worden en nadien weer wordt gecontroleerd door de dierenarts of het volledig is genezen. 

Longen weer gevult met lucht na behandeling

NIESJES
Gelukkig hoeft het niet altijd rampspoed te zijn. Ratjes kunnen ook gewoon verkouden zijn en alleen een beetje niesen of snotteren. Bij een ratje die enkel wat niest of snottert, kun je zelf wat dingetjes doen om hem te helpen er weer bovenop te komen.  Zo kun je een kruidenthee maken van tijm (goed voor de luchtwegen) en kamille (ontstekingsremmende werking). Ook kun je broomhexine door het drinkwater doen. Dit werkt slijmoplossend en kan je ratje ondersteunen. Dit mag je ook (in overleg met je dierenarts!) vaak geven tijdens de behandeling van een ernstigere luchtweginfectie. 

DOSERING BROOMHEXINE (BISOLVON)

  • Bij een oplossing van 8mg/5ml: 4 ml bisolvon met 96 ml water
  • Bij een oplossing van 4mg/5ml: 8 ml bisolvon met 92 ml water
  • Gewicht van de rat in kilogram gedeeld door de sterkte van de bisolvon (mg/ml) geeft de dosering in ml om direct aan de rat te geven, 1 – 3x daags.
    • Voorbeeld: rat van 350 gram en bisolvon met sterkte 8mg/5ml (=1,6): 0,35 / 1,6 = 0,22ml

Dit mag maximaal drie weken achter elkaar gegeven worden. Hou daarna een weekje pauze. Mocht de rat nog steeds last hebben van slijm, kun je daarna weer beginnen met bisolvon. Kooigenoten die geen last hebben van slijm mogen ook bisolvon. Je kunt dan ook gewoon water in de drinkfles doen en alleen de verkouden rat een paar keer per dag een drupje Bisolvon geven. Wordt het erger of is er geen verbetering? Ga dan (opnieuw) naar de dierenarts!

 

Wonden en abcessen

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker bij omstuimige ratjes! Zo kan het gebeuren dat je rat een verwonding oploopt. Oppervlakkige wonden zijn over het algemeen niet ernstig. Zorg dat je de wond schoon maakt met afgekoeld gekookt water en daarna kun je de wond verzorgen met honingzalf. Honing heeft van nature een antibacteriële werking. De zalf zorgt ook voor verlichting en een snelle wondgenezing. Gebruik liever geen betadine voor ratjes! Betadine tast ook de gezonde weefsels aan en gaat daardoor juist de wondgenezing tegen.

HECHTING NODIG?
Twijfel je over de ernst van de verwonding? Raadpleeg dan gelijk je dierenarts! Als een wond bijvoorbeeld gehecht moet worden, zal dit binnen enkele uren gedaan moeten worden. Ook is het juist NIET verstandig om zalf op een wond te smeren die mogelijk nog gehecht moet worden. De zalf is vettig en voorkomt dat de wondranden goed tegen elkaar kunnen sluiten bij het hechten. De wond zal dan opnieuw schoongemaakt moeten worden en het bemoeilijkt de operatie.

ONTSTEKEN
Ratjes genezen over het algemeen heel erg snel van verwondingen. Soms zelfs eigenlijk te snel; de buitenkant van de wond is al genezen, terwijl aan de binnenkant dit nog niet het geval is. Dit kan gaan ontsteken, het lichaam zal de ontsteking gaan inkapselen; er is een abces ontstaan!

Een abces is een bult gevuld met pus. De dierenarts kan de bult indien nodig open maken en schoonspoelen. Daarna is het zaak om de wond goed open te houden, zodat deze niet weer te snel sluit en het abces zich opnieuw vormt. De wond moet daarom meerdere keren per dag thuis schoongemaakt worden en gezalfd worden met bijvoorbeeld honingzalf. De dierenarts kan je dit haarfijn uitleggen en mee helpen! Ook zal je waarschijnlijk pijnstilling (NSAID zoals meloxicam) en eventueel antibiotica (synulox) mee krijgen.

Ratje met keelabces

KEELABCES
Een plek waar heel vaak abcessen voorkomen is de keel. Keelabcessen worden echter meestal niet veroorzaakt door een wond, maar door een inwendige infectie. Keelabcessen kunnen erg hardnekkig en ook besmettelijk zijn. Helaas is er niet heel veel aan te doen. De weerstand opkrikken, pijnstilling geven, eventueel antibiotica, en de wond goed verzorgen wanneer het abces open is gegaan is eigenlijk het enige dat je kunt doen. Je kunt een swab laten afnemen en dit op kweek laten zetten door de dierenarts, om er achter te komen door welke bacterie de abcessen worden veroorzaakt, zodat je gerichter antibiotica kunt inzetten.

KAAKABCES
Een kaakabces is, zoals de naam al zegt, een abces aan de kaak. Dit zijn zeer nare abcessen en gevaarlijk bovendien! Een kaakabces kan het  (dunne) bot van kaak en schedel aantasten en zelfs wegvreten. Daarbij is er kans dat de ontsteking naar binnen in het kopje slaat, met alle gevolgen van dien.. 

Het is dus zaak snel te handelen bij een kaakabces. Ten eerste moet de oorzaak achterhaald worden; komt het bijvoorbeeld door een tandwortel ontsteking, dan moet er natuurlijk ook iets aan de tand of kies gedaan worden! Het kan helaas ook komen door  bijvoorbeeld een tumor..  Het is daarom zaak om eerst met een röntgenfoto te achterhalen waardoor het abces precies is ontstaan. Vervolgens de oorzaak weghalen, en het abces zelf moet open gemaakt worden (onder narcose!), schoongemaakt en open gehouden worden. Daarnaast een stevige antibioticakuur van bijvoorbeeld Synulox en een pijnstiller (NSAID zoals meloxicam) is ook wel zo fijn voor je ratje.

Helaas is een kaakabces zeer hardnekkig en wanneer het bot dusdanig al is aangetast, is het soms vriendelijker om je ratje te laten inslapen.. Wees er dus altijd heel snel bij!

Dames kwaaltjes

Voor sommige aandoeningen zijn vooral vrouwelijke ratjes gevoelig. Mamaetumoren is daar een van.

Mamaetumoren zijn meestal goedaardige, maar zeer snel groeiende tumoren aan de melkklieren. Heel erg veel vrouwtjes krijgen hier vroeg of laat mee te maken. De melklijsten van ratjes lopen vanuit de oksels helemaal tot in de liezen. Overal kan dus een tumor ontstaan. Controleer je dames dus regelmatig op bultjes; hoe eerder ze ontdekt worden, hoe makkelijker ze te verwijderen zijn voor de dierenarts en hoe sneller je ratje weer hersteld zal zijn van de operatie. 

Het kan zijn dat je ratje geen algemene goede gezondheid meer heeft en/of erg oud is. Overleg altijd met je dierenarts op een operatie (nog) raadzaam is.  Eventueel kan dan gekozen worden voor bijvoorbeeld Galastop of Finilac te geven. Dit kan de groei verminderen. 

Tegenwoordig wordt aangeraden om vrouwtjes al op zeer jonge leeftijd te laten castreren; liefst voor de 6 maanden. Hoe eerder je namelijk castreert, hoe minder kans je hebt op deze vervelende tumoren! Castreren op jonge leeftijd (kan al vanaf 200 gram) en verkleint de kans op mamaetumoren van 49% naar 4%, de kans op hypofyse tumor daalt zelfs van 66% naar 4%!  Baarmoederonsteking en problemen met de eierstokken zijn 100% verleden tijd!

Ratje met castratiewond

BAARMOEDERONTSTEKING
Een andere, zeer gevaarlijke, vrouwelijke aandoening is baarmoederontsteking (BMO). Vermoed je dat jouw ratje een baarmoederontsteking heeft? Ga dan direct naar je dierenarts! Een baarmoederontsteking is spoed!

Bij een BMO vult de baarmoeder zich met pus en/of bloed.  Een BMO kan gesloten zijn (de baarmoedermond zit normaalgesproken dicht) of open (door de druk kan de baarmoedermond open gaan). Bij een open BMO kan het bloed of pus via de vagina naar buiten komen. Door de ontsteking kan je ratje behoorlijk ziek worden; koorts hebben lusteloos, pijnlijke en/of opgezwollen buik. Van de pijn kan je ratje zich raar gaan strekken met de buik laag over de grond.

Een duidelijke aanwijzing dat je rat een BMO heeft is dus vuil of bloed uit de vagina. Ratjes worden niet ongesteld zoals mensen! Uitvloeiing is dus meteen naar de dierenarts. Een gesloten BMO is echter veel lastiger te herkennen, maar is veel gevaarlijker;  bij een gesloten BMO  bouwt de druk in de baarmoeder gigantisch op, waardoor deze uiteindelijk zelfs kan scheuren! Een BMO onbehandeld kan zeer snel een fatale afloop hebben. Snel handelen is ech van belang.

De baarmoeder zal met een operatie verwijderd moeten worden. Laat je niet afschepen met alleen een antibioticakuur. Dit is nooit voldoende! In principe is de operatie hetzelfde als een volledige castratie. Echter doordat je ratje door de infectie behoorlijk verzwakt kan zijn, heeft deze operatie een stuk meer risico dan een preventieve castratie.

CYSTES EN TUMOREN
Andere veelvoorkomende problemen zijn cystes en tumoren op de eierstokken en baarmoeder. Deze dingen zijn een stuk lastiger te ontdekken maar kunnen grote gevolgen hebben. Vaak zijn vrouwtjes met deze problemen heftiger flapperig (vruchtbare periode van ratjes, elke 5 dagen) en sneller geprikkeld. Ze kunnen  hormonale agressie vertonen naar baasje of soortgenootjes. Krijgt je vrouwtje opeens een dikke buik maar kan ze echt niet zwanger zijn? Naar de dierenarts! 

Ook hierom dus: Laat je vrouwtjesratten het liefst castreren voor ze 6 maanden oud is om dit soort nare dingen te voorkomen!

De Tandjes!

Ratten zijn, zoals je misschien wel weet, knaagdieren. En bij knaagdieren groeien de tanden hun hele leven lang door. Bij ratjes zo’n 2 tot 2,4 mm per week! Het is dus zaak dat die tanden goed afslijten, anders kan dit voor grote problemen zorgen! Scheef groeiende tanden kunnen blijven doorgroeien, omdat ze niet goed kunnen afslijten tegen de tegenoverliggende tand. Dit kan zover doorgroeien , dat het in zijn eigen tandvlees, wang of kaak groeit! Zeer pijnlijk dus!

Scheve tanden ontstaan echter niet zomaar. Het kan zijn dat je rat een aangeboren afwijking aan het gebit heeft. Dit dier zal al van jongs af aan problemen met het gebit hebben. Het kan ook gebeuren door bijvoorbeeld een val, een ontsteking aan de tandwortel of zelfs een tumor in de kaak.

Het is dus heel belangrijk dat dit goed wordt onderzocht door de dierenarts. Die kan dan ook een passend behandelplan opstellen. Vaak is dit dan een combinatie van slijpen (nooit tanden laten knippen!!) en bijvoorbeeld antibiotica in het geval van een ontsteking.  Ook kan het zijn dat er tanden getrokken moeten worden. Bij ratten is dit echter een zeer moeilijke taak, omdat de tandwortels tot diep in de schedel doorlopen. Het is dus zaak dit ECHT alleen bij een gespecialiseerde dierenarts te laten doen! 

Het knippen van de tanden wordt sterk afgeraden. Bij het knippen kunnen de tanden  in de lengte, tot diep in de schedel, splijten. Naast dat dit vreselijk pijnlijk is, zal de gespleten tand getrokken moeten worden, wat dus een zeer moeilijke ingreep is…

Een probleem wat vaak veroorzaakt wordt door de tanden is het kaakabces. Een kaakabces is een enorm naar en hardnekkig abces. Door een ontsteking aan de wortel van een kies kan zo’n abces ontstaan. Maar doordat de kop zo klein is kan de ontsteking heel snel overslaan op het bot van de schedel. Het bot wordt dan letterlijk weggevreten door het abces. Laat bij een kaakabces dus altijd een röntgenfoto maken om te achterhalen hoe ernstig de schade is..

Scheef afgesleten tandjes

Onder narcose

Okay, het is zover: je rat moet geopereerd worden! Dat is altijd erg spannend met zo’n klein beestje. Gelukkig zijn de risico’s tegenwoordig minimaal, als je ratje bij een goede ratkundige dierenarts in handen is! 

VOORZORG
Ratjes kunnen niet overgeven, zij mogen daarom gewoon blijven eten tot aan de operatie. Sterker nog, ze moeten dat zelfs, want tijdens de operatie kan de suikerspiegel snel dalen. Geef je ratje daarom, als hij voor operatie naar de dierenarts moet, iets extra lekkers en eventueel suikkerrijks mee, zoals banaan of gedroogde ananas! Zo krijgt hij lekker veel suikers binnen voor en vlak na de operatie en is hij er veel sneller weer bovenop! 

NARCOSEMIDDELEN
Vraag van tevoren na welke narcose middelen je dierenarts gebruikt. Helaas zijn er nog steeds veel dierenartsen die Ketamine gebruiken. Ketamine is een sterke pijnstilling die veel wordt gebruikt in de diergeneeskunde tijdens operaties. Veel ratjes kunnen dit echter niet of heel slecht verwerken. Ze komen daardoor niet goed uit de narcose en kunnen diezelfde dag of een dag later alsnog aan de narcose overlijden. 

Wat wel goede narcose voor ratjes is, is isofluraan (gasnarcose) in combinatie met een pijnstiller zoals bijvoorbeeld een meloxicam injectie of buprecare (naar gelang de aard van de operatie). Eventueel kan de dierenarts een drupje medetomidine geven als inleidende injectie, zolang daar maar geen ketamine bij zit dus! Medetomidine kan onderhuids gegeven worden bij ratjes, in de spier is niet nodig. Dit middel kan met een tegenprik weer ongedaan worden (antagoneren).

Ratje onder narcose met isofluraan

HECHTINGEN
Ratjes zijn notoire hechting-slopers. Om dit te voorkomen zijn er een aantal voorzorgsmaatregelen: vraag of je dierenarts onderhuids wil hechten en de wond ook wil lijmen! Dit maakt het al een stuk lastiger voor je rat om de boel weer stuk te knagen. Verder is goede pijnstilling heel belangrijk. Als het niet zo’n pijn doet, is de kans dat je ratje aan zijn operatiewond gaat zitten een stuk kleiner! En zorg voor een kooigenootje. Een rat alleen gaat zich sneller vervelen en raakt dan gefocust op zijn operatiewond. Zeg nu zelf, wat is beter tegen de pijn dan een beetje afleiding en troost van je beste vriend?!


WEER NAAR HUIS

Als je ratje weer naar huis mag, moet hij echt volledig wakker zijn. Een suf ratje mag je dierenarts niet mee naar huis geven! Na de operatie kan je ratje zijn lichaamstemperatuur wat minder goed op pijl houden. Zorg daarom dat je voor de terugweg (en de rest van de dag) bijvoorbeeld een snugglesafe voor hem hebt, zodat hij lekker warm blijft!

Bij thuiskomst is het meestal verstandig om je ratje in een ziekenboeg te houden. Een ziekenboeg is een lage kooi (bijvoorbeeld een duna) waarin je ratje niet kan klimmen. Zorg voor doeken of badmat als bodembedekking en een huisje om lekker in weg te kruipen. Geen losse bodembedekking, dit kan in de operatiewond terecht komen waardoor deze kan gaan ontsteken.  Verwen je ratje maar met lekkers, dat kan geen kwaad en zorgt voor extra bouwstofjes om weer snel te herstellen. Ook is het fijn om een rustig kooigenootje bij je rat in de ziekenboeg te zetten, zodat hij niet alleen is. Dit verminderd stress en bevorderd daardoor de genezing. Ook zal hij zich minder snel vervelen en blijft daardoor beter van de operatiewond af!

Hoelang je ratje in de ziekenboeg moet blijven hangt af van de soort en plek van de operatiewond; een grote wond op een beweeglijke plek (zoals bijvoorbeeld bij het verwijderen van een mamaetumor) duurt langer om te genezen en kan bovendien makkelijker open gaan als er wordt geklommen. Bij zulke operatiewonden is het verstandig je ratje zo’n 14 dagen in de ziekenboeg te houden, tot de wond echt goed dicht is.  Het spreekt voor zich dat dit nog wat langer moet, mocht de wond nog niet volledig genezen zijn. Bij een kleine operatiewond, op een niet zo beweeglijke plek, (zoals een castratiewond bij een mannetje)  kan je in principe na 2 daagjes al terug naar een ingerichte kooi, waar je ratje weer kan klimmen. Houd wel als bodembedekking nog zeker 14 dagen doeken, zodat er geen vuil in de wond kan komen! 

Eventueel kun je (in overleg met je dierenarts) de operatiewond dagelijks even insmeren met een dun laagje honingzalfHoningzalf werkt verzachtend, bacterieremmend en helpt de huid sneller genezen. 

Wordt de operatiewond erg dik of rood? Of zie je viezigheid uit of rondom de wond? Trek dan gelijk aan de bel! Het kan bijvoorbeeld een reactie op het hechtdraad zijn, of een andere rede dat de wond is gaan ontsteken. Je ratje heeft dan waarschijnlijk antibiotica (meestal synulox) nodig!

Pootjes

De ledematen van ratjes zijn eigenlijk hele kleine fragiele dingetjes. Niet gek dus dat daar wat mee kan gebeuren. Loopt je ratje opeens met 1 pootje omhoog? Is het pootje dik en warm? Grote kans dat je ratje verkeerd terecht is gekomen.  Maak een ziekenboeg voor hem klaar zodat hij  niet kan klimmen en zijn pootje rust kan krijgen. 

rat 3 pootjesLaat het pootje nakijken door de dierenarts. Er kan van alles mis zijn; een ontsteking, een kneuzing, verstuiking, of zelfs een breuk! Houd in je achterhoofd dat ratjes pas heel laat pijn laten ziet, een mank ratje heeft dus echt heel veel pijn! Bij een ontsteking zal antibiotica (meestal synulox) kunnen worden voorgeschreven. Bij een kneuzing of verstuiking zal het voorschrift rust en pijnstilling zijn.  Bij een breuk is het een stuk lastiger…

BREUK
Een rattenpootje is eigenlijk onmogelijk goed te spalken. Een scheurtje in het bot kan met rust en pijnstilling zelf weer genezen, maar een echte breuk zal eigenlijk nooit goed kunnen genezen zonder nare vergroeiingen. Amputeren is in dat geval de vriendelijkste optie. Gelukkig kunnen ratjes zich prima redden met 3 pootjes en zullen ze er veel sneller weer bovenop zijn dan wanneer je de breuk uit zichzelf zou laten helen. Gelukkig komen breuken niet heel veel voor.

Gebroken linker achterpoot

Middenoorontsteking

Middenoorontsteking

Een middenoorontsteking (MOO) is heel erg naar en kan zelfs dodelijk zijn!  Zodra je symptomen opmerkt is het zaak zo spoedig mogelijk naar een dierenarts te gaan. Hoe eerder je er bij bent, hoe meer kans op genezing. 

Middenoorontsteking

SYMPTOMEN
In het middenoor zit het evenwichtsorgaan. Als daar een ontsteking ontstaat is het dus niet gek dat je ratje problemen krijg met zijn evenwicht. Het begint meestal met het scheef houden van het kopje; het ene oor wordt lager gehouden dan het andere. Als de ontsteking verergerd kan je ratje aparte bewegingen met zijn kop maken; de kop omhoog gooien in een half draaiende beweging.  Ook kan hij rondjes gaan lopen, steeds dezelfde kant op, of zelfs gaan tollen om zijn as. Je ratje kan dan zelf niet meer bepalen wat voor, achter, onder of boven is. 

ZIEKENBOEG
Je kunt je wel voorstellen dat dit heel erg naar voor je ratje is. Omdat hij zijn evenwicht niet meer goed kan bewaren, is het belangrijk je ratje in een veilige ziekenboeg te houden waar hij niet kan vallen. Let er ook goed op of je ratje wel goed genoeg kan eten en drinken. Dit is soms erg lastig voor ze. Door je ratje dagelijks te wegen kun je in de gaten houden of hij afvalt. Is dit het geval, voer je ratje dat bij, eventueel met een spuitje. Genoeg voedingsstoffen zijn hard nodig om beter te kunnen worden! Je mag je ratje ook extra verwennen met bijvoorbeeld almo nature kip of fruitkuipjes voor extra energie. Deze dingen zijn makkelijk te eten voor ze. Ook is het voor deze ratjes verstandig ze een brok te geven waar alles in zit, zoals Science Selective. Zo krijgen ze alles goed binnen. Een voordeel van deze brok is ook dat je er ook een papje van kunt maken door een beetje water toe te voegen.

BEHANDELING
MOO is zeer hardnekkig en pijnlijk. Medicatie dient daarom lang gegeven te worden, wel 6 weken of langer. Laat je ratje regelmatig controleren bij de dierenarts, om zeker te zijn dat de ontsteking daadwerkelijk voorbij is voordat je stopt met de medicatie! Bij te vroeg stoppen kan de ontsteking net zo hard weer terug keren. Qua medicatie wordt een combinatie van 2 soorten antibiotica geadviseerd: Synulox en Flagyl. Daarnaast is ook een NSAID (pijnstiller en ontstekingsremmer) nodig zoals meloxicam.

Vaak houden ratjes er blijvende schade aan over, zoals een permanent scheef kopje. Soms ook (lichte) evenwichtsproblemen. Voor deze ratjes is het heel belangrijk om de kooi voortaan extra veilig in te richten met veel hangmatten om eventuele vallen te breken.


Achterhandverlamming

Achterhandverlamming (AHV) is een veel voorkomende kwaal bij oudere ratjes. Het is echter belangrijk de oorzaak te achterhalen.  Een AHV kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door bijvoorbeeld nierfalen (speciaal dieet en medicatie nodig) of botwoekering aan de ruggenwervels (zeer pijnlijk!). Meestal door komt het echter door ruggenmergdegeneratie. Deze laatste is gelukkig op zichzelf niet pijnlijk, maar zorgt op den duur wel voor veel problemen en verloopt altijd progressief. 

Achterhandverlamming is een langzaam lopend proces. Is je ratje plotseling verlamd aan de achterhand? Dan is er iets anders aan de hand en heeft je ratje met spoed medische zorg nodig!

HET VERLOOP
Achterhandverlamming bestaat grofweg uit 3 fases. De eerste fase heet Bilaterale Progressieve Ataxie (tweezijdige slechter wordende zwakte aanvallen). Kenmerkend voor deze fase is hoe de staart in een typische krul wordt gehouden. Ook merk je een afwijkende motoriek in de achterpootjes; vaak krijgt de rat een soort waggelende gang.  De achterpootjes kunnen soms niet goed meer worden opgetild en krijgen een afwijkende stand.

De tweede fase heet Pareses Posterior (zwakte/onvolledige verlamming achterhand). In deze fase treed er meer zwakte op; de rat heeft steeds minder controle over zijn spieren aan de achterhand. Doordat de spieren niet meer goed gebruikt kunnen worden, neemt de volledige bespiering af. De staart kan niet meer worden opgetild en sleept over de grond. Ook de achterpootjes kunnen niet goed meer worden neergezet en worden meer meegesleept. Typisch zijn de de pootjes die naar achteren geklapt blijven staan.

De derde fase is de Paralyses Posterior (verlamming achterhand). De achterhand is nu volledig verlamd. Meestal is dit vanaf de L6 ( 6e lumbale wervel). De spieren kunnen nu niet meer gebruikt worden en verdwijnen (atrofieëren). De rat voelt nu ook niet goed meer wanneer het moet urineren; er bestaat hierdoor een grote kans op urineweginfecties. Door het slepen over de grond kunnen wonden aan de huid ontstaan. Het spreekt voor zich dat dit geen ratwaardig bestaan meer is en dat je deze fase wilt voorkomen..

BEHANDELING
Een echte behandeling is er helaas niet; achterhandverlamming is niet te genezen. De duur van het verloop verschilt per ratje. De ene verslechterd zeer ernstig in een paar weken, terwijl de andere het nog maanden prima doet. Wel kun je een aantal dingen doen om het verloop te helpen vertragen. 

Zorg ten eerste voor voldoende beweging! Ga niet bij de eerste symptomen gelijk alles gelijkvloers maken. Zorg er natuurlijk wel voor dat je ratje niet diep kan vallen, maar stimuleer tegelijkertijd zo veel mogelijk dat je ratje blijft rennen, klimmen, spelen en graven!. Hoe meer de spieren gebruikt worden, hoe langzamer de spieratrofie.  Ook kun je je ratje een soort fysiotherapie geven; maak een soort fietsende beweging met de achterpootjes. Stribbelt je ratje tegen? Prima! Zo beweegt hij ook!

Ten tweede kunnen een combinatie van vitamine B12, omega-3 en fosfolipiden het verloop van AHV aanzienlijk vertragen! Vraag hier dus naar bij je dierenarts. 

Let ook goed op of je ratje nog goed kan eten en drinken! Door de zwakte aan de achterhand is het veel lastiger om normaal te eten. Je mag je ratje extra verwennen met bijvoorbeeld almo nature kip of fruitkuipjes voor extra energie. Deze dingen zijn makkelijk te eten voor ze. Ook is het voor deze ratjes verstandig ze een brok te geven waar alles in zit, zoals Science Selective. Zo krijgen ze alles goed binnen. Een voordeel van deze brok is ook dat je er ook een papje van kunt maken door een beetje water toe te voegen.

Houd ten alle tijden de levenskwaliteit van je ratje in het oog. Overleg met je dierenarts wanneer het tijd is voor afscheid. 


Hypofyse tumor

Een hypofyse tumor is een zeer pijnlijke en helaas veel voorkomende goedaardige tumor bij ratjes. Hoewel hij goedaardig is (dus geen uitzaaiingen veroorzaakt) is het ongeneeslijk en letaal. 

De hypofyse is een klein deel van de hersenen (ongeveer zo groot als een speldenknop) dat onder andere met de hormoonhuishouding te maken heeft.  Het heeft uitgewezen dat castratie van jonge vrouwtjesratten de kans op een hypofyse tumor aanzienlijk verkleint (van 66% naar 4%!). 

SYMPTOMEN
Als de hypofyse tumoraal wordt, kan hij tot wel 30 (!!) keer zo groot worden.  Het spreekt voor zich dat dit tot enorme hoofdpijn zal zorgen.

Deze symptomen zie je vooral als de tumor aan 1 kant van het kopje zit: Door de enorme druk die in het rattenkopje ontstaat, kan een oogje gaan uitpuilen, ook kan het kopje scheef gehouden worden. Dit kan erg lijken op een middenoorontsteking. Het is dus heel belangrijk dat de oorzaak wordt achterhaald; een middenoorontsteking is wel goed te behandelen, een hypofyse tumor is altijd terminaal.  

Het kan ook zijn dat de druk  gelijkmatiger verdeeld is, dan moet je letten op de subtielere dingen: ze worden vaak wat stijvig, lopen vreemd. Dit kan verward worden met achterhandverlamming. Bij een hypofyse tumor is het echter niet de achterhand die zwak wordt, maar juist de voorpootjes. Je ziet ook vaak dat ze hun evenwicht bij het wassen niet goed kunnen bewaren, of hun eten niet goed met 2 pootjes kunnen vasthouden; ze steunen tijdens het eten met hun voorpootjes op de grond of eten zelfs als een hondje.  

Door de enorme hoofdpijn kan het zijn dat je ratje niet graag omhoog kijkt. Wil happen/bijten als je hem wilt pakken. In rust zie je ze vaak naar achteren leunen, kop naar beneden gebogen en voorpootjes naar voren gestrekt. 

Bij vrouwtjes zie je nog wel eens dat er melkproductie ontstaat. Dit komt doordat de tumor overmatig homronen gaat produceren.

BEHANDELING
Een hypofyse tumor is niet te genezen en zeer pijnlijk. In een vroeg stadium zijn de symptomen te onderdrukken met prednison en evt. galastop of finilac. Houd ten alle tijden de levenskwaliteit van je ratje in het oog. Overleg met je dierenarts wanneer het tijd is voor afscheid. 

 

hypofyse tumor rat

1 Opmerking

Reacties zijn gesloten.

NederlandsEnglishFrançaisDeutschItalianoPolskiEspañol