Tamme ratten zijn aan de ene kant hele sterke, robuuste beestjes, maar aan de andere kant ook heel gevoelig voor heel veel medische aandoeningen. Heb je ratten als huisdier? Dan is het heel verstandig een speciaal spaarpotje aan te leggen voor toekomstige dierenartskosten.

Twijfel je aan de gezondheid van je huisdier? Ga altijd naar een kundige dierenarts!

GEDRAG
Ratten zijn prooidieren. En een prooidier dat zichtbaar ziek is, is een uitgewezen doelwit voor jachtdieren. Dit is dan ook de reden dat het heel erg lastig op te merken is of je ratje ziek is of pijn heeft. Wanneer je heel duidelijk aan je rat kunt zien dat hij ziek is, ben je eigenlijk al te laat. Let daarom heel goed op subtiele dingetjes in de gezichtsuitdrukking, of veranderingen (ook al zijn ze heel klein) in gedrag. Zo kun je in een vroeg stadium al zien of er iets niet lekker zit bij je rat.

Een ratje dat echt lusteloos is, niet meer wil eten of drinken, is echt doodziek. Dit valt echt onder spoedgeval en heeft zo snel mogelijk een ratkundige dierenarts nodig.

GEWICHT
Weeg je ratjes regelmatig. Het is heel belangrijk om het gewicht van je ratten goed in de gaten te houden. Plotseling afvallen of juist aankomen zonder logische reden is rede tot zorg. Verandert het gewicht van jouw rat plotseling? Laat hem door een goede dierenarts checken. Grote kans dat er daadwerkelijk iets aan de hand is.

GEZICHTSUITDRUKKING
Als je weet waar je op moet letten, kun je heel veel halen uit de gezichtuitdrukkingen van je ratten. Ze zijn vaak subtiel. Hoe beter je jouw ratten kent, hoe makkelijker het is om te ontdekken dat er iets niet in orde is. Er zijn een aantal punten waar je op kunt letten.

Hieronder vind je bijvoorbeeld "The rat grimace scale" van Researchgate. Hierop laten ze door middel van foto's verschillende gezichtsuitdrukkingen zien die pijn en ongemak aanduiden: 

-Samengeknepen oogjes

-Neusbrug strekken

-Wangen strak en plat

-De oren worden puntiger van vorm en staan wijder uit elkaar

-Snorharen langs het gezicht naar achteren getrokken

-Kin naar binnen getrokken

LICHAAM
Ook aan de rest van het lichaam kun je veranderingen zien als je rat zich niet lekker voelt. Zieke ratjes zitten vaak met een bolle rug, ingetrokken kop en pootjes.

Daarnaast kan ook de vacht een indicator zijn. Deze is dan vaak doffer en staat omhoog, een beetje als een egel. Dit zie je vooral in een later stadium als ze al zieker zijn. Bij rex, fuzz en naaktratjes is dit lastiger te herkennen, omdat hun vachtje altijd al warrig of zelfs volledig afwezig is. Bij hen moet je dus extra alert zijn op houding, gezichtsuitdrukking en gedragsverandering. 

Dit ratje voelt zich overduidelijk niet lekker: Samengeknepen oogjes, strakke wangen, neus naar beneden getrokken, puntige oren die naar opzij worden gehouden, snorharen strak langs het gezicht, bolle houding en opgezette vacht. Op naar de dierenarts!

EHBO

Een ongeluk zit in een klein hoekje, en dat geldt ook zeker bij ratjes. Het is daarom slim om een EHBO-setje voor je ratjes in huis te hebben, voor alle ongemakken en pijntjes die je zelf kunt oplossen. Twijfel je over de gezondheid van je ratje? Ga dan altijd naar de dierenarts!Een goede  EHBO-set voor ratjes:

–Anti-mijt product  (Beaphar anti-luchtpijpmijtmijt of Stronghold)

-Betadine               (eerste ontsmetting na verwonding)

-Broomhexine        (niesjes  en beginnende reuteltjes)

–Vet Wrap              (zelfhechtend tape voor verbinden of anti-hechting/wond-knaag jasje)

-Handdoekje          (Voor “ratburrito” indien nodig bij hevig tegenstribbelen bij dwangvoeren
                             of medicatie toedienen)
–Honingzalf            (wondverzorging)

-Maïzena                (stelpt het bloeden bij gescheurd/bloedend nageltje)

–Maltpasta             (om medicatie in te “verstoppen” en aansterkmiddel)

–Reismandje          (Voor vervoer naar de dierenarts)

-Spuitjes   1ml       (en evt 2,5 ml voor medicatie toedienen)

–Snugglesafe         (wanneer ratjes zich niet goed zelf warm kunnen houden, bijv bij ziekte of                               na operaties)
-Steriele gaasjes    (schoonmaken van wondjes, abcessen etc)

–Voederspuitje       (dwangvoeren) 

-Wattenstaafjes      (schoonmaken van wondjes, abcessen etc)

-Ziekenboeg          (lage, kleinere bak waarin niet geklommen kan worden, bijvoorbeeld een                                 Duna of zelfgemaakte “bin cage”)
-Vloeibare voeding (bijv snack pasta’s, katten yoghurt of -pudding, een potje babyvoeding om                              medicatie in te verstoppen en om aan te sterken/dwangvoeren) 

VOORBEREID ZIJN
Het is slim om je ratjes van begin af aan te leren dat uit een spuitje lekkers komt. Zo kun je later, wanneer het echt nodig, je ratjes veel gemakkelijker foppen met medicatie, en zullen ze dat, wanneer het is gemengd met lekkers, veel gemakkelijker uit zichzelf uit het spuitje likken!

Dit scheelt een hoop stress voor zowel het baasje als de patiënt.

Als laatste tip: Maak een spaarpotje aan voor de dierenarts. Ratjes kunnen snel ziek worden, dus zorg altijd dat je wat geld achter de hand hebt. Een dierenartsbezoek kan zo €80,-  (consult + medicatie voor bijv luchtweginfectie of pijnstilling) tot ruim €200,- (operatie en/of röntgenfoto’s) of zelfs meer worden!

NAAR DE DIERENARTS

Als je rat ziek is, is het natuurlijk belangrijk dat deze de juiste zorg krijgt. Naar de dierenarts dus! Nu zijn helaas niet alle dierenartsen even goed met elke diersoort. Sommige dierenartsen richten hun kennis vooral op honden en katten, of juist reptielen, vogels.. en ook ratjes! Zorg daarom dat, wanneer je ratjes als huisdier hebt, je een ratkundige dierenarts hebt waar je terecht kunt. 

VERVOER
Wanneer je naar de dierenarts gaat met een ziek ratje, kun je deze het beste vervoeren in een veilige vervoersbox. Leg er bijvoorbeeld een lekker zacht fleecematje of knuffelzak in, zodat je rat weg kan kruipen als hij daar behoefte aan heeft. Het kan prettig voor je ratje zijn als er een rattenvriendje mee gaat. Ratten hebben echt steun aan elkaar en een vriendje mee verlicht de stress. 

SNUGGLESAFE
Is het erg koud buiten? Waait of regent het? Zorg dan dat je vervoersbak goed beschermt is tegen het weer. Je kunt hem in een speciale reismand-cover meenemen of bijvoorbeeld in een grote boodschappentas. Soms is het nodig om je ratje extra warm te houden. Bijvoorbeeld wanneer deze een ondertemperatuur heeft of na een operatie. Het is dan verstandig om een lekkere warme snugglesafe in of onder het vervoersbakje te leggen. Deze blijft heel lang een constante warmte afgeven en houd je ratje op temperatuur!

Ratje op de behandeltafel bij de dierenarts

HELP! Mijn rat heeft een bloedneus!

Heeft je ratje plotseling een “bloedneus” of zelfs “bloed” bij de oogjes?! Geen paniek! Ratten hebben een rood kleurstofje in hun traanvocht. Dit stofje heet Porfyrine. Aangezien de ogen in verbinding staan met de neus, door middel van traanbuisjes, komt dit rode stofje ook terecht in de neusholte met als gevolg: rood rattensnot. 

Het is dus geen bloed, maar het geeft wel aan dat je ratje niet helemaal goed in zijn velletje zit. Denk maar aan mensen met een flinke verkoudheid of griep; die krijgen ook traanogen en een snotneus. Met ratten is dat dus net zo, alleen is het bij hen dus rood. Porfyrine geeft dus aan dat er iets aan de hand is; een verlaagde weerstand, pijn of ziekte. Een rede dus om weer fijn een tripje naar de dierenarts te maken…

GEKRULDE WIMPERS
Naakt- en fuzzratjes hebben extra vaak last van porfyrine rondom de oogjes. Vaak zie je ze ook knijpen met hun oogjes. Dit is een teken om snel een afspraak bij de dierenarts te maken. Doordat deze ratjes sterk gekrulde of zelfs bijna geen wimpers hebben, worden hun oogjes niet goed beschermd tegen vuil van buitenaf. Dit vuil kan zich onder de oogleden gaan ophopen en voor flinke irritaties zorgen. De viezigheid zal onder narcose door de dierenarts verwijderd moeten worden.

Bij dit type ratjes kunnen ook de wimpers zelf in de oogjes krullen, waardoor permanente irritaties en beschadigingen aan het oog ontstaan. Ratjes die hier last van hebben, hebben een operatie nodig van de oogleden om dit te kunnen verhelpen.

Plaatje boven:
Een ratje met een flinke porfyrine-neus heeft zichzelf geprobeerd te wassen. Dit kan er best eng uitzien, alsof alles onder het bloed zit. "Gelukkig" is het dus alleen rood gekleurd snot. Een bezoekje aan de dierenarts is wel aan te raden, om te onderzoeken waar de hevige snotneus vandaan komt en een mogelijke luchtweginfectie te genezen.

JEUK!

MIJT
Een van de meest voorkomende problemen bij ratten is (schurft)mijt. Het kan gebeuren dat in je groep ratten er slechts 1 het heeft, toch is het verstandig al je ratten te (laten) behandelen; vaak dragen gezonde ratten mijt bij zich ( “latent aanwezig”) maar hebben alleen de ratjes met een slechte(re) weerstand er last van.

HERKENNEN
Mijt herken je aan kleine korstjes of bolletjes op de oren (zogenaamde “bloemkooloren”), neus en staart. Maar het kan ook op de kin, nek en rug voorkomen. Soms wordt het verward met gevechtswondjes, maar vaak blijkt het dan toch een mijt infectie te zijn! De mijten zelf zijn zo klein dat je ze niet met het blote oog kunt zien. De dierenarts kan een afkrabsel bekijken onder de microscoop, maar dan nog zijn de mijten niet altijd te vinden; je moet er maar net precies een hebben meegenomen in je afkrabsel..

Mijt jeukt heel erg. Zie je dus je ratten erg krabben?  Dan kan het geen kwaad ze een keertje preventief te behandelen. Onbehandeld kan mijt permanente gevolgen hebben: de mijt vreet dan letterlijk de oortjes en neusjes op. Wees dus op tijd er bij! 

Ritten met bloemkooloortjes

Jonge rittens hebben nog een lage weerstand en zijn, zeker bij stress, erg gevoelig voor mijtinfecties. Daarom wordt aangeraden rittens pas na 6 weken en minimaal 100 gram te laten verhuizen. Liever nog 8 weken oud en zwaarder.




Foto hieronder:
Ratje nat van behandeling met anti-mijt

Typische korstjes door mijt

Deze korstjes kun je vaak ook vinden op kin, hals, schouders en staartaanzet. Vaak worden dit soort korstjes foutief aangezien voor vechtwondjes, waardoor behandeling vaak laat pas wordt ingezet. 

Permanente beschadiging van de oren

Bij een ernstige mijtinfectie kan permanente schade ontstaan aan de oren, neus en/of staart. Het ratje wordt letterlijk aangevreten door de mijten. Behandel dus altijd op tijd en herhaal de behandeling zoals hieronder is aangegeven .

BEHANDELING
Mijt is gelukkig heel gemakkelijk te behandelen. Voor gezonde, volwassen dieren kun je ook anti-parasiet van Beaphar gebruiken (werkzame stof ivermectine 0,12%). Dit product is officieel voor vogels, maar kan ook heel goed voor ratjes gebruikt worden. De dosering is 1 druppel in de nek per 200 gram rat. Bij gebruik van Beaphar moet je de behandeling na 7 en 14 dagen herhalen.

RITTENS 
Voor jonge rittens of verzwakte dieren gebruik je liefst alleen Stronghold (15 mg roze). Dit product is enkel verkrijgbaar bij de dierenarts, maar je hebt er geen specifiek recept voor nodig. Het is veilig voor hele jonge dieren en werkt het snelste en meest effectief. Bij Stronghold moet je na 14 dagen de behandeling herhalen.

De werkzame stof van Stronghold is Selamectine. Een ander merk met dezelfde werkzame stof is ook helemaal prima (zoals Selehold 15mg), maar let wel op of het dezelfde oplossing heeft als Stronghold, voor de juiste dosering! Overleg bij twijfel met je dierenarts of paraveterinair.

VERBLIJF POETSEN
Daarnaast is het zaak om je rattenverblijf goed schoon te maken! Alle hangmatjes moeten op >60C* gewassen worden. Houten spulletjes het liefst 48 uur in de vriezer. Na 7 en 14 dagen dien je dit hele behandelplan te herhalen; de eitjes worden niet gedood tijdens de eerste behandeling en kunnen na die tijd alsnog uitkomen. Herhaling is dus heel belangrijk, anders kun je weer van voren af aan beginnen!

Gebruik en dosering STRONGHOLD:
Zuig de volledige inhoud van een pipetje Stronghold op met een 1cc spuitje (verkrijgbaar bij de dierenarts).

Voor een klein groepje ratten kun je een pipetje Stronghold roze (kitten/puppy) gebruiken, voor een grote groep is Stronghold blauw (KAT!) voordeliger.

Afhankelijk van het gewicht van je ratje druppel je de volgende hoeveelheid op de huid in de nek:

650-800 gram: 0,20 ml 
500-650 gram: 0,15 ml
350-500 gram: 0,10 ml
200-350 gram: 0,05 ml
100-200 gram: 0,025 ml

BLOEDLUIS/BLOEDMIJT
Bloedmijt (of bloedluis wordt vaak als benaming, maar het is officieel een mijt) komt veel bij kippen en duiven voor, maar helaas ook soms bij ratjes! Bloedmijt is een stuk hardnekkiger en gevaarlijker dan de schurftmijt. Onbehandeld kan dit zelfs tot zeer ernstige bloedarmoede leiden met uiteindelijk de dood tot gevolg. Bloedluis jeukt erg. Bloedmijten zijn zo groot dat je ze wel met het blote oog kunt zien, als hele kleine rode beestjes. Bloedmijten leggen hun eitjes niet op het dier zelf, maar in de omgeving. Bij een grote uitbraak van bloedmijt kun je in hoekjes van het verblijf zelfs hele kolonies rode mijten vinden.

BEHANDELING
De behandeling van bloedluis is nagenoeg hetzelfde als die voor mijt, maar met een beetje extra. Echter kun je wel het beste Stronghold gebruiken voor al je dieren. Dit werkt veel effectiever. Naast je kooi, hangmatjes en huisjes wassen of invriezen is het nu ook heel belangrijk de rest van de omgeving mee te nemen!

Bloedluis is veel hardnekkiger dan mijt.  Je kunt bijvoorbeeld een omgevingsspray gebruiken voor de plekken waar ze loslopen. Ook andere huisdieren die eventueel aanwezig zijn dien je te behandelen.Alle bodembedekking die je weggooit, moet ook gelijk uit huis; ze blijven zich ook in prullenbakken en containers voortplanten en kunnen een ware invasie worden. Herhaal de behandeling, net als bij mijt, na 7 en 14 dagen en nog eens na een maand. 

ROOFMIJT
Naast chemische middelen kun je ook een natuurlijk middel inzetten tegen bloedluis: Roofmijt! Roofmijten zijn ongevaarlijk voor je huisdieren. Ze voeden zich met (schadelijke) parasieten zoals bloedluis! Zodra er geen voedsel (lees bloedluis) meer te vinden is, zullen de roofmijten vanzelf verdwijnen. 

GEEN PARASIET?
Behalve parasieten kan je ratje ook jeuk hebben door vele andere dingen, zoals een schimmelinfectie of bacteriële infectie. Gaat de jeuk niet over na behandeling tegen parasieten? Of krijgt je ratje grote  kale plekken of zelfs wonden? Laat het onderzoeken door een ratkundige dierenarts. Soms zijn afkrabsels of een kweek nodig om er achter te komen wat er mis is.

SCHIMMEL
Voor een schimmelinfectie heb je vaak speciale zalfjes op doktersrecept nodig om de schimmels tegen te gaan. Vaak kan het ook voor mens en dier besmettelijk zijn, een zogenaamde "zoönose". Een voorbeeld hiervan is ringworm. Dit uit zich in ronde kale plekken met een rode buitenrand. Extra goede hygiëne is dan ook heel erg belangrijk bij een schimmelinfectie. Het kan dan handig zijn om je ratjes tijdelijk in een ziekenboeg te huisvesten, zodat je alles goed en makkelijk schoon kunt houden.

BACTERIE
Bij een bacteriële infectie is vaak antibiotica of antibioticazalf nodig. Ook dit is enkel op doktersrecept verkrijgbaar. Het is heel belangrijk om een antibioticakuur goed af te maken volgens voorschrift en later te laten controleren of de infectie echt weg is. Te vroeg stoppen met antibiotica (of een te lage dosering) kan ervoor zorgen dat de infectie weer terug komt, plus dat de bacterie resistentie kan opbouwen tegen de antibiotica! Ratjes hebben een relatief hoge dosering medicatie nodig, vanwege hun snelle stofwisseling. 

Een fuzz ratje met ringworm

BARBEREN
Barberen is eigenlijk geen medische aandoening, maar meer een psychologische aandoening. Bij barberen heeft de rat niet echt jeuk, maar poetst  hij 1 of meerdere bepaalde plekjes zo overmatig, dat er kale plekken ontstaan. Typisch bij barberen is dat het kale stuk heel strak afgelijnd is met afgeknaagde haartjes, terwijl de huid zelf rustig is. Er zijn dus geen irritaties of roodheid.  

HERKENNEN
Een ratje die zichzelf barbeert, doet dat meestal aan zijn pootjes. Zowel de voor- als achterpootjes kunnen gebarbeerd zijn (kale "kippenpootjes"), soms zijn enkel de voorpootjes kaal geknaagd. Maar een ratje kan ook een kooigenootje barberen. Dit resulteert in een strak omlijnt, beetje vierkant stuk vacht wat min of meer is kaal geknaagd, vaak op de rug, kop of billen van de andere rat.

STRESS
Barberen is in principe niet gevaarlijk of schadelijk. Wel is het belangrijk om te achterhalen waardoor je ratje is gaan barberen. Vaak ontstaat dit door stress: het verlies van een vriendje, verveling, onrust in de groep, soms kan het zijn dat hij ergens pijn heeft en dat afreageert door te barberen. Maar het kan ook zijn dat je er nooit achter komt waardoor het gedrag is ontstaan. Kijk dus of je je ratje ergens mee kan helpen om de stress te verlichten of zelfs helemaal weg te nemen. Het gedrag zal dan meestal weer verdwijnen.

Het kan ook zijn dat het gedrag al zo ingebakken zit, dat het een soort dwangneurose blijft.  Nogmaals, het is gelukkig niet schadelijk verder. Dus heb je er alles aan gedaan om je ratje zo relaxt mogelijk te krijgen, dan “hoort” het gewoon bij hem.. Of hij wilde graag kapper worden!

Gebarbeerde achterpootjes; "kippenpootjes"

LUCHTWEGEN

Tamme ratjes staan bekend om hun gevoelige luchtwegen. Het is voor hen daarom extra belangrijk  te huisvesten in een goed geventileerd verblijf en om een stofvrije bodembedekking te gebruiken. Een hoge luchtvochtigheid (minimaal 30%, liever hoger, max 70%) is ook belangrijk om luchtwegproblemen te voorkomen. Vooral in nieuwbouwhuizen is de lucht vaak vrij droog. Door een speciale luchtbevochtiger te gebruiken of bijvoorbeeld bakjes water aan de verwarming te hangen, kun je deze verhogen.  Een bioactief verblijf helpt ook heel erg voor een ideale luchtvochtigheid in het rattenverblijf!

LUCHTWEGINFECTIE HERKENNEN
Een gezonde rat zie en hoor je in principe niet ademhalen. Hoor je een soort caviageluidjes, piepjes of reuteltjes bij je ratje tijdens de ademhaling? Dan is het tijd voor de dierenarts! De geluidjes hoeven niet continu te zijn om alarmbellen te kunnen doen afgaan. Dit soort geluidjes kunnen duiden op een infectie van bijvoorbeeld de voorste luchtwegen, of op een longontsteking!

LONGONTSTEKING
Bij een longontsteking is het natuurlijk van belang dat er zo snel mogelijk een goede behandeling wordt opgesteld om erger of chronische klachten te voorkomen. Bij een “normale” longontsteking wordt meestal een antibioticakuur (doxycycline) en een ontstekingsremmer (NSAID zoals meloxicam) voorgeschreven. Het is belangrijk de antibioticakuur helemaal af te maken en het liefst na de kuur nog terug te gaan voor een check-up. Zo weet je zeker dat de infectie helemaal weg is. Stop je namelijk te vroeg met antibiotica, kan de infectie net zo hard weer terug komen. En erger nog, een resistentie opbouwen tegen de antibiotica!

Longontsteking komt helaas zeer regelmatig voor hele jonge rittens die te vroeg zijn verhuisd. Jonge rittens hebben nog een erg lage weerstand. Door stress, zoals bij een verhuizing, kan dat helaas heel snel doorslaan naar een (zeer gevaarlijke) longontsteking. Wees dus bij jonge rittens extra alert op prutteltjes. Een goede fokker zal daarom rittens pas vanaf minimaal 6 weken en 100 gram laten verhuizen, liever nog met 8 weken.

LONGABCES
Een ander veel voorkomend probleem is niet een “gewone” longontsteking, maar abcesvorming in de longen. Dit is een hele nare aandoening. Door middel van een röntgenfoto kan dit worden vastgesteld. Ratten met longabcessen hebben andere antibiotica nodig dan ratjes met een  “gewone” longontsteking. De gangbare antibiotica kan namelijk niet doordringen tot de abcessen, waardoor de infectie niet afdoende bestreden kan worden. Bij longabcessen wordt vaak een  combinatie van Synulox en Flagyl voorgeschreven.  Ook hier is het weer heel erg belangrijk dat de kuren helemaal afgemaakt worden en nadien weer wordt gecontroleerd door de dierenarts of het volledig is genezen. 

Links: Longabcessen, de longen hebben bijna geen luchtinhoud meer.         

Rechts: Foto na behandeling met antibiotica, de longen kunnen zich weer vullen met lucht

NIESJES
Gelukkig hoeft het niet altijd rampspoed te zijn. Ratjes kunnen ook gewoon verkouden zijn en alleen een beetje niesen of snotteren. Bij een ratje die enkel wat niest of snottert, kun je zelf wat dingetjes doen om hem te helpen er weer bovenop te komen. 

KRUIDENTHEE
Zo kun je een kruidenthee maken van tijm (goed voor de luchtwegen) en kamille (ontstekingsremmende werking). Kook 1l water en laat daar een eetlepel tijm en een eetlepel kamille in trekken (ca 15 minuten tot half uur). Laat de thee daarna goed afkoelen. Het handigste is om de thee te geven in een drinkfles. Geef ze daarnaast ook altijd de optie tot gewoon water.

BROOMHEXINE
Ook kun je broomhexine, zoals Bisolvon, door het drinkwater doen. Dit werkt slijmoplossend en kan je ratje ondersteunen tijdens een lichte voorste luchtweginfectie. Omdat het slijm in eerste instantie los komt, kan het niesen de eerste dagen wat meer zijn.

Broomhexine mag je vaak ook geven tijdens de behandeling van een ernstigere luchtweginfectie, naast de medicatie van de dierenarts (altijd in overleg!). 

Broomhexine mag maximaal drie weken achter elkaar gegeven worden. Hou daarna een weekje pauze. Mocht de rat nog steeds last hebben van slijm, kun je daarna weer beginnen met bisolvon.

Het kan geen kwaad voor kooigenoten die geen last hebben van slijm, om ook bisolvonwater te laten drinken. Worden de klachten erger of, is er geen verbetering? Ga dan (opnieuw) naar de dierenarts.

DOSERING BROOMHEXINE (bijvoorbeeld BISOLVON)

Dosering voor in het drinkflesje:
Bij een oplossing van 8mg/5ml (bijvoorbeeld Bisolvon Kind):
4 ml bisolvon met 96 ml water

Bij een oplossing van 4mg/5ml (bijvoorbeeld Bisolvon volwassenen):
8 ml bisolvon met 92 ml water

Dosering puur:
Het gewicht van je rat in kilogram, gedeeld door de sterkte van de bisolvon (mg/ml) geeft de dosering in ml om direct aan de rat te geven, dit mag 1 tot 3x daags gegeven worden, bijvoorbeeld op een lepeltje of via een spuitje in de bek.

Voorbeeld:
Een rat van 350 gram (=0,35 KG) en bisolvon met sterkte 8mg/5ml (=1,6) wordt dan:
0,35 / 1,6 = 0,22ml 

WONDEN EN ABCESSEN

Een ongeluk zit in een klein hoekje, zeker bij onstuimige ratjes! Zo kan het gebeuren dat je rat een verwonding oploopt. Oppervlakkige wonden zijn over het algemeen niet ernstig.

HONINGZALF
Een wond maak je het beste schoon met afgekoeld gekookt water. Daarna kun je de wond verzorgen met honingzalf. Honing heeft van nature een antibacteriële werking. De zalf zorgt daarbij ook voor verlichting en een snellere wondgenezing. Gebruik liever geen betadine voor ratjes! Betadine tast ook de gezonde weefsels aan en gaat daardoor juist de wondgenezing tegen.

HECHTING NODIG?
Twijfel je over de ernst van de verwonding? Raadpleeg dan gelijk je dierenarts! Als een wond bijvoorbeeld gehecht moet worden, zal dit binnen enkele uren gedaan moeten worden.

Ook is het juist NIET verstandig om zalf op een wond te smeren die mogelijk nog gehecht moet worden. De zalf is vettig en voorkomt dat de wondranden goed tegen elkaar kunnen sluiten bij het hechten. De wond zal dan opnieuw schoongemaakt moeten worden en het bemoeilijkt de operatie.

Links zie je een grote verse wond. Rechts is de wond gelukkig weer keurig genezen! Diepe wonden met wijkende wondranden moeten vaak gehecht worden. Met 7 tot 14 dagen zijn wonden vaak weer helemaal dichtgegroeid.

ABCES
Ratjes genezen over het algemeen heel erg snel van verwondingen. Soms zelfs eigenlijk te snel; de buitenkant van de wond is al genezen, terwijl aan de binnenkant dit nog niet het geval is. Dit kan gaan ontsteken, het lichaam zal de ontsteking gaan inkapselen; er is een abces ontstaan!

Naakt- en fuzzratjes staan erom bekent vaak last te hebben van abcessen. Ze hebben geen goede beschermende vacht, waardoor ze gemakkelijk verwondingen oplopen door bijvoorbeeld nageltjes van kooigenootjes. Deze wonden kunnen weer gemakkelijk abcessen gaan vormen.

BEHANDELING WONDABCES
Een abces is een bult gevuld met pus. Ze zijn vaak rond en glad en ontstaan snel. De dierenarts kan de bult indien nodig open maken en schoonspoelen. Daarna is het zaak om de wond goed open te houden, zodat deze niet weer te snel sluit en het abces zich opnieuw vormt.

De wond moet daarom meerdere keren per dag thuis schoongemaakt worden en gezalfd worden met bijvoorbeeld honingzalf of antibioticazalf van de dierenarts. De dierenarts kan je dit haarfijn uitleggen en er mee helpen. Ook zal je waarschijnlijk pijnstilling/ontstekingsremmer (een NSAID zoals meloxicam) en eventueel antibiotica mee krijgen (bij abcessen is synulox vaak eerste keus).

KEELABCES
Een plek waar heel vaak abcessen voorkomen is de keel. Keelabcessen worden echter meestal niet veroorzaakt door een wond, maar door een inwendige infectie. Keelabcessen kunnen erg hardnekkig en daarbij ook besmettelijk zijn.

Helaas is er niet heel veel aan te doen. De weerstand opkrikken, pijnstilling geven, eventueel antibiotica, en de wond goed verzorgen wanneer het abces open is gegaan is eigenlijk het enige dat je kunt doen.

Je kunt een swab laten afnemen en dit op kweek laten zetten door de dierenarts, om er achter te komen door welke bacterie de abcessen worden veroorzaakt, zodat je gerichter antibiotica kunt inzetten.

Keelabces bij een jonge rat

KAAKABCES
Kaakabcessen  zijn zeer nare abcessen en gevaarlijk bovendien! Een kaakabces kan het  (dunne) bot van kaak en schedel aantasten en zelfs wegvreten. Daarbij is er kans dat de ontsteking naar binnen in het kopje slaat, met alle gevolgen van dien.. 

Het is dus zaak snel te handelen bij een kaakabces. Ten eerste moet de oorzaak achterhaald worden; komt het bijvoorbeeld door een tandwortel ontsteking, dan moet er natuurlijk ook iets aan de tand of kies gedaan worden! Het kan helaas ook komen door bijvoorbeeld een tumor.. 

RONTGENFOTO
Het is daarom verstandig om eerst met een röntgenfoto te achterhalen waardoor het abces precies is ontstaan. Vervolgens de oorzaak weghalen (indien mogelijk) en het abces zelf moet open gemaakt worden (onder narcose!), schoongemaakt en open gehouden worden. Soms zet de dierenarts een hechting om de wond juist extra goed open te houden, in plaats van een hechting om een wond te sluiten.

Daarnaast is een stevige antibioticakuur van bijvoorbeeld Synulox en een pijnstiller/ontstekingsremmer (NSAID zoals meloxicam) ook wel zo fijn voor je ratje. Helaas is een kaakabces zeer hardnekkig en wanneer het bot dusdanig al is aangetast, is het soms vriendelijker om je ratje te laten inslapen.. Wees er dus altijd heel snel bij!

ZYMBALS GLAND TUMOR
De zymbals gland is een klier vlak onder het oor. Helaas komt het relatief veel voor dat deze klier tumoreus wordt. Toch staat hij onder het kopje "abcessen", omdat heel vaak eerst wordt gedacht aan een (kaak)abces bij deze tumor. Dit komt onder andere door de vorm, plek en omdat zich vaak daadwerkelijk een abces vormt op de tumor. Helaas is deze soort tumor een zeer kwaadaardige vorm van kanker en is er eigenlijk geen kans op genezing. 

De tumor kan aan de binnenkant vaak ver doorgroeien in het kopje en zo een hoop weefselschade aanrichten, onder andere in het (midden)oor en de kaak. Inslapen is eigenlijk de enige juiste behandeling in dit geval.

Waarschijnlijk een Zymbals gland tumor

DAMESKWAALTJES

Voor sommige aandoeningen zijn vooral vrouwelijke ratjes gevoelig. Mamaetumoren, baarmoeder- en eierstokproblemen zijn daar voorbeelden van.

Tegenwoordig wordt aangeraden om vrouwtjes al op zeer jonge leeftijd te laten castreren; het liefst voor de 6 maanden. Hoe eerder je namelijk castreert, hoe minder vaak je ratje "flappering" (vruchtbaar) wordt, dus hoe minder hormoonschommelingen en dus minder kans je hebt op deze vervelende kwalen. Castreren op jonge leeftijd kan al vanaf 200 gram en verkleint de kans op mamaetumoren van 49% naar 4%, de kans op hypofyse tumor daalt zelfs van 66% naar 4%! Baarmoederonsteking en problemen met de eierstokken zijn 100% verleden tijd!

MAMAETUMOREN
Mamaetumoren zijn meestal goedaardige, maar zeer snel groeiende tumoren aan de melkklieren. Heel erg veel vrouwtjes krijgen hier vroeg of laat mee te maken. De melklijsten van ratjes lopen vanuit de oksels helemaal tot in de liezen. Overal langs deze lijsten kan dus een tumor ontstaan.

Controleer je dames dus regelmatig op bultjes; hoe eerder ze ontdekt worden, hoe makkelijker ze te verwijderen zijn voor de dierenarts en hoe sneller je ratje weer hersteld zal zijn van de operatie. Het kan zijn dat je ratje geen algemene goede gezondheid meer heeft en/of erg oud is. Overleg altijd met je dierenarts op een operatie (nog) raadzaam is.  Eventueel kan dan gekozen worden om bijvoorbeeld Galastop of Finilac te geven. Dit kan de groei van de tumoren verminderen. 

Links: Mamaetumor in de lies van een vrouwtjesrat                              Rechts: Pas gecastreerd vrouwtje aan het herstellen na de operatie

BAARMOEDERONTSTEKING
Een andere, zeer gevaarlijke, vrouwelijke aandoening is baarmoederontsteking (BMO). Vermoed je dat jouw ratje een baarmoederontsteking heeft? Ga dan direct naar je dierenarts. Een baarmoederontsteking is spoed! 

Door de ontsteking kan je ratje behoorlijk ziek worden; koorts hebben, lusteloos, pijnlijke en/of opgezwollen buik. Van de pijn kan je ratje zich raar gaan strekken met de buik laag over de grond. Dit is een duidelijk alarmsignaal dat het mis is.

OPEN  BMO
Bij een BMO vult de baarmoeder zich met pus en/of bloed. Een BMO kan gesloten zijn (de baarmoedermond zit normaalgesproken dicht) of open (door de druk kan de baarmoedermond open gaan staan). Bij een open BMO kan het bloed of pus via de vagina naar buiten komen. Ratjes menstrueren niet zoals mensen, zie je dus bloed of viezigheid bij de vagina van je ratje? Direct naar de dierenarts!

GESLOTEN BMO
Een gesloten BMO is echter veel lastiger te herkennen, maar is veel gevaarlijker; bij een gesloten BMO  bouwt de druk in de baarmoeder gigantisch op, waardoor deze uiteindelijk zelfs kan scheuren! Een onbehandelde BMO kan zeer snel een fatale afloop hebben. Snel handelen is echt van belang. Let dus goed op tekenen van buikpijn en ziekte.

BEHANDELING
Laat je niet afschepen met alleen een antibioticakuur. Dit is helaas nooit voldoende! De baarmoeder zal met een operatie verwijderd moeten worden. In principe is de operatie hetzelfde als een volledige castratie. Echter doordat je ratje door de infectie behoorlijk verzwakt kan zijn, heeft deze operatie nu een stuk meer risico dan een preventieve castratie bij een gezonde rat.

Bloed uit de vagina 

CYSTES EN TUMOREN
Andere veelvoorkomende problemen zijn cystes en tumoren op de eierstokken en baarmoeder. Deze dingen zijn een stuk lastiger te ontdekken maar kunnen grote gevolgen hebben. Vaak zijn vrouwtjes met deze problemen heftiger flapperig (vruchtbare periode van ratjes, elke 5 dagen) en sneller geprikkeld. Ze kunnen  hormonale agressie vertonen naar baasje of soortgenootjes.

Krijgt je vrouwtje opeens een dikke buik maar kan ze echt niet zwanger zijn? Naar de dierenarts! Ook hierom dus: Laat je vrouwtjesratten het liefst castreren voor ze 6 maanden oud is om dit soort nare dingen te voorkomen.

DE TANDJES!

Ratten zijn knaagdieren, zoals je misschien wel weet. Bij knaagdieren groeien de tanden hun hele leven lang door. Bij ratjes is dat zo’n 2 tot 2,4 mm per week! Het is dus zaak dat die tanden goed afslijten, anders kan dit voor grote problemen zorgen. Scheef groeiende tanden kunnen blijven doorgroeien, omdat ze niet goed kunnen afslijten tegen de tegenoverliggende tand. Dit kan zover doorgroeien , dat het in zijn eigen tandvlees, wang of zelfs kaak groeit! Zeer pijnlijk zoals je je kunt voorstellen.

OORZAKEN
Scheve tanden ontstaan echter niet zomaar. Het kan zijn dat je rat een aangeboren afwijking aan het gebit heeft. Dit dier zal al van jongs af aan problemen met het gebit hebben. Bepaalde kleurslagen en vachtsoorten staan er om bekend snel tandproblemen te hebben, zoals harley's (lange dunne vacht) en merle (vlekkerige vacht). Goede verantwoorde fokkers zullen onder andere daarom niet zo snel met deze vachtsoorten en kleurslagen fokken. Heb je een ratje met zo'n vachtje, of zitten zulke ratjes in de directe familie van jouw ratje? Houdt dan de tandjes extra goed in de gaten.

Het kan ook gebeuren door bijvoorbeeld een val, een ontsteking aan de tandwortel of zelfs een tumor in de kaak.Het is dus heel belangrijk dat dit goed wordt onderzocht door de dierenarts.

BEHANDELING
De dierenarts kan een passend behandelplan opstellen. Vaak is dit een combinatie van de tanden slijpen onder narcose (nooit tanden laten knippen!) en bijvoorbeeld antibiotica in het geval van een ontsteking.  Ook kan het zijn dat er tanden getrokken moeten worden. Bij ratten is dit echter een zeer moeilijke taak, omdat de tandwortels tot diep in de schedel doorlopen. Het is dus zaak dit ECHT alleen bij een gespecialiseerde dierenarts te laten doen. 

Het knippen van de tanden wordt sterk afgeraden. Bij het knippen kunnen de tanden in de lengte, tot diep in de schedel, splijten. Naast dat dit vreselijk pijnlijk is, zal de gespleten tand getrokken moeten worden, wat dus een zeer moeilijke ingreep is…

KAAKABCES
Een probleem wat vaak veroorzaakt wordt door de tanden is het kaakabces. Een kaakabces is een enorm naar en hardnekkig abces. Door een ontsteking aan de wortel van een kies of tand kan zo’n abces ontstaan. Maar doordat de kop zo klein is kan de ontsteking heel snel overslaan op het bot van de schedel. Het bot wordt dan letterlijk weggevreten door het abces. Laat bij een kaakabces dus altijd een röntgenfoto maken om te achterhalen hoe ernstig de schade is..

Scheef afgesleten voortanden

ONDER NARCOSE

Het is zover: je rat moet geopereerd worden! Dat is altijd erg spannend met zo’n klein beestje. Gelukkig zijn de risico’s tegenwoordig minimaal wanneer je ratje bij een goede ratkundige dierenarts in handen is! 

VOORZORG
Ratjes kunnen niet overgeven, zij mogen daarom gewoon blijven eten tot aan de operatie. Sterker nog, ze moeten dat zelfs, want tijdens de operatie kan de suikerspiegel snel dalen. Geef je ratje daarom, als hij voor operatie naar de dierenarts moet, iets extra lekkers en eventueel suikkerrijks mee, zoals banaan of gedroogde ananas! Zo krijgt hij lekker veel suikers binnen voor en vlak na de operatie en is hij er veel sneller weer bovenop! 

NARCOSEMIDDELEN
Vraag van tevoren na welke narcose middelen je dierenarts gebruikt. Helaas zijn er nog steeds veel dierenartsen die Ketamine gebruiken. Ketamine is een sterke pijnstilling die veel wordt gebruikt in de diergeneeskunde tijdens operaties. Veel ratjes kunnen dit echter niet of heel slecht verwerken. Ze komen daardoor niet goed uit de narcose en kunnen diezelfde dag of een dag later alsnog aan de narcose overlijden. 

Wat wel goede narcose voor ratjes is, is isofluraan (gasnarcose) in combinatie met een pijnstiller zoals bijvoorbeeld een meloxicam injectie of buprecare (naar gelang de aard van de operatie). Eventueel kan de dierenarts een drupje medetomidine geven als inleidende injectie, zolang daar maar geen ketamine bij zit dus! Medetomidine kan onderhuids gegeven worden bij ratjes, in de spier is niet nodig. Dit middel kan gemakkelijk met een tegenprik weer ongedaan worden (antagoneren).

Ratje onder narcose. Via het kapje over de snuit krijgt het ratje isofluraan en zuurstof binnen.

HECHTINGEN
Ratjes zijn notoire hechting-slopers. Om dit te voorkomen zijn er een aantal voorzorgsmaatregelen: vraag of je dierenarts onderhuids wil hechten en de wond ook wil lijmen! Dit maakt het al een stuk lastiger voor je rat om de boel weer stuk te knagen. Verder is goede pijnstilling heel belangrijk. Als het niet zo’n pijn doet, is de kans dat je ratje aan zijn operatiewond gaat zitten een stuk kleiner!

En zorg voor een kooigenootje in de ziekenboeg. Een rat alleen gaat zich sneller vervelen en raakt dan gefocust op zijn operatiewond. Zeg nu zelf, wat is beter tegen de pijn dan een beetje afleiding en troost van je beste vriend?!

WEER NAAR HUIS
Als je ratje weer naar huis mag, moet hij echt volledig wakker zijn. Een suf ratje mag je dierenarts niet mee naar huis geven! Na de operatie kan je ratje zijn lichaamstemperatuur wat minder goed op peil houden. Zorg daarom dat je voor de terugweg (en de rest van de dag) bijvoorbeeld een snugglesafe voor hem hebt, zodat hij lekker warm blijft!

ZIEKENBOEG
Bij thuiskomst is het meestal verstandig om je ratje in een ziekenboeg te houden. Een ziekenboeg is een lage kooi (bijvoorbeeld een duna) waarin je ratje niet kan klimmen. Zorg voor doeken of badmat als bodembedekking en een huisje om lekker in weg te kruipen. Geen losse bodembedekking; dit kan in de operatiewond terecht komen waardoor deze kan gaan ontsteken. Verwen je ratje maar met lekkers, dat kan geen kwaad en zorgt voor extra bouwstofjes om weer snel te herstellen. Ook is het fijn om een rustig kooigenootje bij je rat in de ziekenboeg te zetten, zodat hij niet alleen is. Dit verminderd stress en bevorderd daardoor de genezing. Ook zal hij zich minder snel vervelen en blijft daardoor beter van de operatiewond af!

Hoelang je ratje in de ziekenboeg moet blijven hangt af van de soort en plek van de operatiewond; een grote wond op een beweeglijke plek (zoals bijvoorbeeld bij het verwijderen van een grote mamaetumor) duurt langer om te genezen en kan bovendien makkelijker open gaan als er wordt geklommen. Bij zulke operatiewonden is het verstandig je ratje zo’n 14 dagen in de ziekenboeg te houden, tot de wond echt goed dicht is.  Het spreekt voor zich dat dit nog wat langer moet, mocht de wond nog niet volledig genezen zijn.

Bij een kleine operatiewond, op een niet zo beweeglijke plek, (zoals een castratiewond bij een mannetje)  kan je in principe na 2 daagjes al terug naar een ingerichte kooi, waar je ratje weer kan klimmen. Houd wel als bodembedekking nog zeker 14 dagen doeken, zodat er geen vuil in de wond kan komen. 

WONDVERZORGING
Eventueel kun je de operatiewond dagelijks even insmeren met een dun laagje honingzalf (in overleg met je dierenarts). Honingzalf werkt verzachtend, bacterieremmend en helpt de huid sneller genezen. 

Wordt de operatiewond erg dik, warm of rood? Of zie je viezigheid uit of rondom de wond? Trek dan gelijk aan de bel! Het kan bijvoorbeeld een reactie op het hechtdraad zijn, of een andere rede dat de wond is gaan ontsteken. Je rat heeft dan waarschijnlijk antibiotica (meestal synulox) nodig.

Thuis in de ziekenboeg met een rustig vriendje, in lekkere warme dekentjes

POOTJES

De ledematen van ratten zijn eigenlijk hele dunne kleine fragiele dingetjes. Niet gek dus dat daar wat mee kan gebeuren. Loopt je rat opeens met 1 pootje omhoog? Is het pootje dik en warm? Grote kans dat je rat verkeerd terecht is gekomen. Maak een ziekenboeg voor hem klaar zodat hij even niet kan klimmen en zijn pootje rust kan krijgen. Laat het pootje nakijken door de dierenarts. Er kan van alles mis zijn; een ontsteking, een kneuzing, verstuiking, of zelfs een breuk!

Houd in je achterhoofd dat ratjes pas heel laat pijn laten ziet, een mank ratje heeft dus echt heel veel pijn. Bij een ontsteking zal antibiotica (meestal synulox) kunnen worden voorgeschreven. Bij een kneuzing of verstuiking zal het voorschrift rust en pijnstilling zijn.  Bij een breuk is het een stuk lastiger…

BREUK
Een rattenpootje is eigenlijk onmogelijk om goed te spalken. Een scheurtje in het bot kan met rust en pijnstilling zelf weer genezen, maar een echte breuk zal eigenlijk nooit goed kunnen genezen zonder nare vergroeiingen. De botjes zijn zo dun, dat herstellen door midddel van een operatie ook nagenoeg onmogelijk is. Amputeren is in dat geval vaak de vriendelijkste optie. Gelukkig kunnen ratjes zich prima redden met 3 pootjes en zullen ze er veel sneller weer bovenop zijn dan wanneer je de breuk uit zichzelf zou laten helen. Gelukkig komen breuken niet heel veel voor.

Links: Rontgenfoto van gebroken linker achterpoot                                 Rechts: Gezond blij ratje met geamputeerd pootje   

BUMBLEFOOT
Bumblefoot is een beruchte bacteriele ontsteking onderaan de pootjes, meestal de achterpootjes. Bumblefoot kan erg hardnekkig zijn en heeft soms een langdurige behandeling nodig. 

HERKENNEN
Je herkent bumblefoot aan de dikke, ronde ontstekingen aan de voetzool. Hoe langer onbehandeld, hoe dikker en "bubbeliger" de ontsteking wordt. Het is erg pijnlijk, rood en voelt vaak warm aan. Vaak ontziet het ratje de aangedane poot(jes).

OORZAAK
Bumblefoot kan verschillende oorzaken hebben. Voornaamste is hygiene en druk op de poten. Door slechte hygiene kan er gemakkelijk vuil in kleine wondjes onder de voet komen, waardoor deze gaat ontsteken.  Een hoge druk op de poten is ook een bekende veroorzaker. Dit kan ontstaan door bijvoorbeeld lopen over tralies, een te harde of scherpe ondergrond of bij overgewicht. Vaak is het een combinatie van factoren waardoor Bumblefoot ontstaat.

BEHANDELING
Belangrijk voor een goede genezing is uiteraard om ten eerste de oorzaak weg te nemen. Zorg voor een zachte, schone bodem. Is je rat te zwaar? Dan is het verstandig om te proberen of hij wat kan afvallen. 

Daarnaast is er ook antibiotica nodig om de bacterie te bestrijden. Vaak wordt een combinatie van oraal en lokaal gegeven, dus antibioticazalf en een -drankje.

                                                                   Boven: Een rat met Bumblefoot

OGEN

De ogen zijn een heel gevoelig orgaan en kunnen relatief makkelijk beschadigd raken. Een beschadiging aan het oog kan heel erg snel verslechteren, zo ernstig dat het oogje niet meer te redden is. Oogproblemen zijn daarom ALTIJD een spoedgeval en moeten dezelfde dag nog beoordeeld worden door een dierenarts, om erger te voorkomen. 

FUZZ en NAAKTRAT
Oogbeschadigingen komen relatief veel voor bij naakt- en fuzzratjes. Zij hebben zeer sterk gekrulde wimpers die niet alleen de ogen slecht beschermen tegen vuil van buitenaf, maar ook kunnen de wimpers in het oog zelf krullen, wat permanente irritatie en beschadigingen kan veroorzaken. Dit kan vaak door middel van een operatie verholpen worden. Het vuil kan zich ook ophopen in de ooghoeken. Dit zal regelmatig onder narcose verwijderd moeten worden.

DIAGNOSE
Om te zien hoe ernstig een oogbeschadiging is, zal de dierenarts fluoriserende druppels in het oogje druppelen en met een speciale lamp het oog bekijken. De vloeistof hecht zich aan beschadigde delen van het hoornvlies, zo kun je veel meer zien dan wat je met het blote oog kunt zien. Indien nodig zal je ratje daarna speciale oogzalf zoals aureomycin (antibiotica oogzalf) meekrijgen.

OOGPROBLEMEN HERKENNEN
Naast oogbeschadigingen aan het oog zelf, kunnen er ook problemen in oog voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn te hoge oogboldruk, problemen met de lens en staar. Zie je vreemde kleuren of grootte verschillen van de oogbol? Of knijpt je ratje veel mij zijn oogjes? Maak dan direct een afspraak bij de dierenarts.

Ook achter het oog kunnen problemen vormen, zoals abcesvorming of tumoren. Je ziet dan vaak dat 1 oogje veel boller lijkt dan de ander omdat deze verder uit de oogkas wordt geduwd. Ook hierbij: maak direct een afspraak bij je dierenarts.

Ratjes zien van nature erg slecht. Een ratje dat blindt wordt, merk je vaak niet eens. Dus mocht het zo zijn dat je ratje 1 of 2 oogjes moet missen, kunnen ze daar gelukkig heel erg goed mee leven!

Links: een waas over het hoornvlies, duidt op een oogbeschadiging          Rechts: de lens binnenin het oog is troebel geworden, dit is staar

MIDDENOORONTSTEKING

Een middenoorontsteking (MOO) is heel erg naar en kan zelfs dodelijk zijn!  Zodra je symptomen opmerkt is het zaak zo spoedig mogelijk naar een dierenarts te gaan. Hoe eerder je er bij bent, hoe meer kans op genezing. 

SYMPTOMEN
In het middenoor zit het evenwichtsorgaan. Als daar een ontsteking ontstaat is het dus niet gek dat je ratje problemen krijg met zijn evenwicht. Het begint meestal met het scheef houden van het kopje; het ene oor wordt lager gehouden dan het andere. Als de ontsteking verergerd kan je ratje typische bewegingen met zijn kop maken; de kop omhoog gooien in een half draaiende beweging.  Ook kan hij rondjes gaan lopen, steeds dezelfde kant op, of zelfs gaan tollen om zijn as. Je ratje kan dan zelf niet meer bepalen wat voor, achter, onder of boven is. 

ZIEKENBOEG
Je kunt je wel voorstellen dat dit heel erg naar voor je ratje is. Omdat hij zijn evenwicht niet meer goed kan bewaren, is het belangrijk je ratje in een veilige ziekenboeg te houden waar hij niet kan vallen.

VOEDING
Let er ook goed op of je ratje wel goed genoeg kan eten en drinken. Dit is soms erg lastig voor ze. Normaal eet een ratje door voedsel met zijn voorpootjes vast te houden. Zonder evenwicht is dat een enorme opgave. Daarbij kunnen ze ook misselijk zijn door hun verwarde evenwichtsgevoel. Door je ratje dagelijks te wegen kun je in de gaten houden of hij afvalt. Is dit het geval, voer je ratje dat bij, eventueel met een spuitje. Genoeg voedingsstoffen zijn hard nodig om beter te kunnen worden!

Je mag je ratje ook extra verwennen met bijvoorbeeld zacht hoogwaardig kattenvoer zoals almo nature kip. Banaan, avocado, baby voeding, maltpasta of fruitkuipjes zijn ook ideaal voor extra energie. Deze dingen zijn makkelijk te eten voor ze zonder dat ze hard hoeven te knagen. Ook is het voor deze ratjes verstandig ze een brok te geven waar alles in zit, zoals Science Selective. Zo krijgen ze alles wat ze nodig hebben zeker goed binnen. Een voordeel van deze brok is ook dat je er ook een papje van kunt maken door een beetje lauw water aan toe te voegen.

BEHANDELING
MOO is zeer hardnekkig en pijnlijk. Medicatie dient daarom lang gegeven te worden, wel 6 weken of zelfs langer. Laat je ratje regelmatig controleren bij de dierenarts, om zeker te zijn dat de ontsteking daadwerkelijk voorbij is voordat je stopt met de medicatie! Bij te vroeg stoppen kan de ontsteking net zo hard weer terug keren.

Qua medicatie wordt een combinatie van 2 soorten antibiotica geadviseerd: Synulox en Flagyl. Daarnaast is ook een NSAID (pijnstiller en ontstekingsremmer) nodig zoals meloxicam. Vaak houden ratjes er blijvende schade aan over, zoals een permanent scheef kopje. Soms ook (lichte) evenwichtsproblemen. Voor deze ratjes is het heel belangrijk om de kooi voortaan extra veilig in te richten met veel hangmatten om een eventuele val te breken.

Ratje met scheve kop door middenoorontsteking

Achterhandverlamming

Achterhandverlamming (AHV) is een veel voorkomende kwaal bij oudere ratjes. Het is echter belangrijk de oorzaak te achterhalen. Een AHV kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door nierfalen (speciaal dieet en medicatie nodig) of botwoekering aan de ruggenwervels (zeer pijnlijk!).

Meestal door komt het echter door ruggenmergdegeneratie. Deze laatste is gelukkig op zichzelf niet pijnlijk, maar zorgt op den duur wel voor veel problemen en verloopt altijd progressief. Achterhandverlamming is een langzaam lopend proces. Is je ratje plotseling verlamd aan de achterhand? Dan is er iets anders aan de hand en heeft je ratje met spoed medische zorg nodig!

HET VERLOOP
Achterhandverlamming bestaat grofweg uit 3 fases.

De eerste fase heet Bilaterale Progressieve Ataxie (tweezijdige slechter wordende zwakte aanvallen). Kenmerkend voor deze fase is hoe de staart in een typische krul wordt gehouden. Ook merk je een afwijkende motoriek in de achterpootjes; vaak krijgt de rat een soort waggelende gang. De achterpootjes kunnen soms niet goed meer worden opgetild en krijgen een afwijkende stand.

De tweede fase heet Pareses Posterior (zwakte/onvolledige verlamming achterhand). In deze fase treed er meer zwakte op; de rat heeft steeds minder controle over zijn spieren aan de achterhand. Doordat de spieren niet meer goed gebruikt kunnen worden, neemt de volledige bespiering af. De staart kan niet meer worden opgetild en sleept over de grond. Ook de achterpootjes kunnen niet goed meer worden neergezet en worden meer meegesleept. Typisch zijn de de pootjes die naar achteren geklapt blijven staan.

De derde fase is de Paralyses Posterior (verlamming achterhand). De achterhand is nu volledig verlamd. Meestal is dit vanaf de L6 (6e lumbale wervel). De spieren kunnen nu niet meer gebruikt worden en verdwijnen (atrofieëren). De rat voelt nu ook niet goed meer wanneer het moet plassen; er bestaat hierdoor een grote kans op urineweginfecties. Door het slepen over de grond kunnen wonden aan de huid ontstaan. Het spreekt voor zich dat dit geen ratwaardig bestaan meer is en dat je deze fase wilt voorkomen..

BEHANDELING
Een echte behandeling is er helaas niet; achterhandverlamming is niet te genezen. De duur van het verloop verschilt per ratje. De ene verslechterd zeer ernstig in een paar weken, terwijl de andere het nog maanden prima doet. Wel kun je een aantal dingen doen om het verloop te helpen vertragen. 

BEWEGING
Zorg ten eerste voor voldoende beweging! Ga niet bij de eerste symptomen gelijk alles gelijkvloers maken. Zorg er natuurlijk wel voor dat je ratje niet diep kan vallen, maar stimuleer tegelijkertijd zo veel mogelijk dat je ratje blijft rennen, klimmen, spelen en graven!. Hoe meer de spieren gebruikt worden, hoe langzamer de spieratrofie.

Ook kun je je ratje een soort fysiotherapie geven; maak een soort fietsende beweging met de achterpootjes. Stribbelt je ratje tegen? Prima! Zo beweegt hij ook!

SUPLEMENTEN
Ten derde kunnen een combinatie van vitamine B12, omega-3 en fosfolipiden het verloop van AHV aanzienlijk vertragen! Vraag hier dus naar bij je dierenarts. 

VOEDING
Let ook goed op of je ratje nog goed kan eten en drinken! Door de zwakte aan de achterhand is het veel lastiger om normaal te eten. Je mag je ratje extra verwennen met bijvoorbeeld papjes, almo nature kip of fruitkuipjes voor extra energie. Deze dingen zijn makkelijk te eten voor ze. Ook is het voor deze ratjes verstandig ze een brok te geven waar alles in zit, zoals Science Selective. Zo krijgen ze alles goed binnen. Een voordeel van deze brok is ook dat je er ook een papje van kunt maken door een beetje water toe te voegen.

Houd ten alle tijden de levenskwaliteit van je ratje in het oog. Overleg met je dierenarts wanneer het tijd is voor afscheid. 

De tweede fase; achterpootjes naar achteren geklapt, sleept met de pootjes in plaats van ze onder zijn lichaam neerzetten.

HYPOFYSE TUMOR

Een hypofyse tumor is een zeer pijnlijke en helaas veel voorkomende goedaardige tumor bij ratjes. Hoewel hij goedaardig is (dus geen uitzaaiingen veroorzaakt) is het ongeneeslijk en letaal (dodelijke afloop). De hypofyse is een klein deel van de hersenen (ongeveer zo groot als een speldenknop) dat onder andere met de hormoonhuishouding te maken heeft.  Onderzoek heeft uitgewezen dat castratie van jonge vrouwtjesratten de kans op een hypofyse tumor aanzienlijk verkleint (van 66% naar 4%!). 

SYMPTOMEN
Als de hypofyse tumoraal wordt, kan hij tot wel 30 (!!) keer zo groot worden. Het spreekt voor zich dat dit tot enorme hoofdpijn zal zorgen. Deze symptomen zie je vooral als de tumor aan 1 kant van het kopje zit: Door de enorme druk die in het rattenkopje ontstaat, kan een oogje gaan uitpuilen, ook kan het kopje scheef gehouden worden. Dit kan erg lijken op een middenoorontsteking. Het is dus heel belangrijk dat de oorzaak van een scheef kopje wordt achterhaald; een middenoorontsteking is wel goed te behandelen, een hypofyse tumor is altijd terminaal.

Het kan ook zijn dat de druk  gelijkmatiger verdeeld is, dan moet je letten op de subtielere dingen: ze worden vaak wat stijvig, lopen vreemd. Dit kan verward worden met achterhandverlamming. Bij een hypofyse tumor is het echter niet de achterhand die zwak wordt, maar juist de voorpootjes. Je ziet ook vaak dat ze hun evenwicht bij het wassen niet goed kunnen bewaren, of hun eten niet goed met 2 pootjes kunnen vasthouden; ze steunen tijdens het eten met hun voorpootjes op de grond of eten zelfs als een hondje.  

Door de enorme hoofdpijn kan het zijn dat je ratje niet graag omhoog kijkt. Je ratje kan opeens willen happen/bijten als je hem wilt pakken. Ze kunnen ook warrig overkomen, alsof ze alles niet goed meer kunnen volgen. Plotselinge gedragsverandering is eigenlijk altijd een teken dat je ratje zich niet goed voelt en dus een rede om je ratje te laten nakijken door een ratkundige dierenarts.

In rust zie je ratjes met een hypofyse tumor vaak naar achteren leunen, kop naar beneden gebogen en voorpootjes naar voren gestrekt. Bij vrouwtjes zie je nog wel eens dat er melkproductie ontstaat. Dit komt doordat de tumor overmatig hormonen gaat produceren.

BEHANDELING
Een hypofyse tumor is niet te genezen en zeer pijnlijk. In een vroeg stadium zijn de symptomen te onderdrukken met prednison en evt. galastop of finilac. Houd ten alle tijden de levenskwaliteit van je ratje in het oog. Overleg met je dierenarts wanneer het tijd is voor afscheid.  

                     

                      Ratje met een duidelijk scheve kop en 1 groter oogje.